Czym dokładnie są fermenty?

Fermenty w kosmetykach to składniki powstające w wyniku procesu fermentacji biologicznej, w którym mikroorganizmy (najczęściej bakterie, drożdże lub grzyby) metabolizują określony substrat organiczny. Substratem mogą być surowce roślinne, ekstrakty, cukry czy np. algi. Proces fermentacji prowadzi do powstania licznych metabolitów wtórnych, które często wykazują wysoką aktywność biologiczną. Produktem końcowym procesu fermentacji może być zarówno sam filtrat fermentacyjny, jak i lizat komórek mikroorganizmów lub ekstrakt z fermentowanego substratu.

Ferment a ekstrakt roślinny – podstawowe różnice

Fermenty często porównywane są do klasycznych ekstraktów roślinnych, jednak między tymi składnikami istnieją istotne różnice. W przypadku ekstraktów roślinnych składniki aktywne są jedynie wyodrębniane z materiału roślinnego, natomiast fermentacja prowadzi do dodatkowej transformacji chemicznej tych związków. Mikroorganizmy mogą rozkładać złożone cząsteczki, syntetyzować nowe metabolity lub zwiększać dostępność biologiczną składników. Najważniejsza różnica między fermentami a ekstraktami to mniejszy rozmiar cząsteczek tych pierwszych, co ułatwia penetrację w warstwie rogowej naskórka czy większą biodostępność składników aktywnych. Dzięki temu fermenty mogą wykazywać silniejsze działanie pielęgnacyjne niż tradycyjne ekstrakty roślinne.

Skład chemiczny fermentów kosmetycznych

Proces fermentacji prowadzi do powstania wielu związków biologicznie aktywnych. W zależności od zastosowanego mikroorganizmu oraz substratu (np. ekstraktu) skład chemiczny fermentu może się znacznie różnić. Najczęściej w fermentach kosmetycznych obecne są aminokwasy stanowiące składniki naturalnego czynnika nawilżającego (NMF), peptydy, które wspierają procesy naprawcze, a także kwasy organiczne, np. kwas mlekowy, który nawilża skórę i delikatnie ją złuszcza. W fermentach znajdują się też witaminy z grupy B, witamina C, nawilżające polisacharydy, przeciwstarzeniowe antyoksydanty oraz enzymy, które mogą wspierać proces naturalnego złuszczania naskórka.

Mechanizmy działania

Fermenty kosmetyczne wykazują wielokierunkowe działanie biologiczne. Ich aktywność zależy od rodzaju mikroorganizmów, substratu fermentacji oraz metabolitów powstałych w procesie biotechnologicznym. Jednym z najważniejszych efektów działania fermentów jest wsparcie naturalnego mikrobiomu skóry, ponieważ fermenty mogą poprawiać funkcjonowanie bariery naskórkowej poprzez zwiększenie produkcji lipidów naskórkowych. Mogą także wspierać neutralizację wolnych rodników oraz chronić komórki skóry przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UV czy zanieczyszczeniami środowiskowymi.

Najpopularniejsze fermenty stosowane w kosmetykach:

* Saccharomyces Ferment – ferment drożdżowy pozyskiwany z mikroorganizmów z rodzaju Saccharomyces; jest bogaty w aminokwasy, witaminy z grupy B oraz peptydy; w kosmetykach wykazuje działanie regenerujące, antyoksydacyjne, wspomaga procesy odnowy skóry; często stosowany jest w kosmetykach przeciwstarzeniowych oraz produktach poprawiających kondycję skóry;

* Galactomyces Ferment Filtrate – jeden z najbardziej znanych fermentów kosmetycznych, szczególnie popularny w pielęgnacji azjatyckiej; powstaje w wyniku fermentacji drożdży Galactomyces; zawiera liczne aminokwasy, witaminy i minerały; wykazuje działanie rozświetlające, wygładzające oraz regulujące wydzielanie sebum;

* Lactobacillus Ferment – ferment bakterii kwasu mlekowego należących do rodzaju Lactobacillus; składnik ten wykazuje działanie wspierające mikrobiom skóry, działa przeciwzapalnie oraz pomaga wzmacniać barierę ochronną naskórka; jest często stosowany w kosmetykach przeznaczonych do skóry wrażliwej oraz problematycznej;

* Bifida Ferment Lysate – lizat bakterii Bifidobacterium; zyskał popularność w kosmetykach regenerujących i przeciwstarzeniowych, ponieważ może wzmacniać naturalną barierę ochronną naskórka;

* Bacillus Ferment – ferment bakterii z rodzaju Bacillus, który jest źródłem enzymów proteolitycznych; w kosmetykach wykorzystywany jest głównie ze względu na umiejętność złuszczania naskórka oraz wygładzania powierzchni skóry;

* Pseudoalteromonas Ferment Extract – ferment bakterii morskich, który wykazuje silne właściwości nawilżające i regenerujące; stosowany jest w kosmetykach przeciwstarzeniowych oraz produktach przeznaczonych do pielęgnacji skóry suchej i wymagającej regeneracji.

Podsumowanie

Fermenty kosmetyczne stanowią nowoczesną grupę składników funkcjonalnych o szerokim spektrum działania biologicznego. Dzięki procesowi fermentacji możliwe jest uzyskanie licznych metabolitów mikroorganizmów, które mogą korzystnie wpływać na kondycję skóry. Ich zdolność do wspierania mikrobiomu skóry, poprawy nawilżenia oraz działania antyoksydacyjnego sprawia, że fermenty znajdują coraz szersze zastosowanie w nowoczesnych formulacjach kosmetycznych.