Zespół przeanalizował dotychczas ekstrakty z ponad 20 gatunków roślin wodnych. Zebrany w terenie materiał roślinny został poddany szczegółowej charakterystyce fitochemicznej, czyli określono zawartość cennych związków chemicznych w roślinach, a następnie przetestowany na biologicznych modelach nowotworów. Badania obejmują m.in. ocenę wpływu ekstraktów na linie komórkowe różnych typów nowotworów oraz analizę mechanizmów molekularnych odpowiedzialnych za obserwowane efekty. Pierwsze wyniki są obiecujące. Jak podkreślają naukowcy, większość badanych ekstraktów wykazuje silną aktywność biologiczną wobec komórek nowotworowych. Co szczególnie istotne, analizowane są nie tylko efekty cytotoksyczne, ale również wpływ na procesy, takie jak proliferacja komórek, stres oksydacyjny, regulacja cyklu komórkowego czy regulacja szlaków sygnałowych związanych z transformacją nowotworową. 

Badania prowadzone na KUL wpisują się w światowy trend poszukiwania naturalnych związków bioaktywnych jako elementów profilaktyki nowotworowej. W przeciwieństwie do klasycznych terapii przeciwnowotworowych, które stosuje się po rozpoznaniu choroby, chemoprewencja koncentruje się na ograniczaniu ryzyka bądź opóźnieniu jej wystąpienia. Może to mieć szczególne znaczenie w populacjach podwyższonego ryzyka. – Interesuje nas przede wszystkim działanie chemoprewencyjne, czyli takie, które nie tyle niszczy już powstałe komórki nowotworowe, co zapobiega ich powstawaniu poprzez modulację kluczowych procesów biologicznych prowadzących do kancerogenezy – wyjaśnia prof. Masłyk.

Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych metod analitycznych naukowcy są w stanie określić skład chemiczny ekstraktów i wskazać nowe roślinne źródła substancji o działaniu prozdrowotnym. Zdaniem badaczy uzyskane wyniki mogą w przyszłości przyczynić się do opracowania nowych strategii profilaktyki nowotworów, w tym suplementów diety lub leków wspierających ochronę organizmu przed rozwojem choroby. Projekt realizowany na KUL pokazuje, że innowacyjne badania na styku hydrobiologii, biologii molekularnej, chemii i medycyny mogą dostarczać realnych narzędzi w walce z jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej medycyny. 

Projekt „Eksploracja obszarów wodnych woj. lubelskiego pod kątem nowych substancji chemoprewencyjnych” finansowany jest ze środków budżetu państwa, przyznanych przez ministra edukacji i nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”. Kwota dofinansowania wyniosła 1 mln zł.

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II