Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Od krwinek po neurony. Ile komórek tworzy ludzkie ciało?

Ludzkie ciało składa się z bilionów komórek, jednak przez wiele lat nie udawało się określić ich liczby z dużą dokładnością. Obecnie dysponujemy znacznie dokładniejszymi szacunkami opartymi na danych dotyczących poszczególnych tkanek i typów komórek. Według jednej z najbardziej szczegółowych analiz ciało dorosłego mężczyzny o masie 70 kg zawiera ok. 36 bilionów komórek. Dla kobiety ważącej 60 kg oszacowano ich liczbę na ok. 28 bilionów, a dla 10-letniego dziecka o masie 32 kg – na ok. 17 bilionów.

 

Podane wartości mają charakter orientacyjny i odnoszą się do osób o określonej masie ciała i wieku. Rzeczywista liczba komórek różni się między ludźmi, ponieważ zależy chociażby od wielkości narządów oraz proporcji tkanki mięśniowej, tłuszczowej i innych tkanek. Dlatego dwie osoby o tej samej masie ciała mogą mieć inną liczbę komórek. Wartość ta nie jest też stała w ciągu życia – część komórek regularnie obumiera i jest zastępowana nowymi, a tempo tego procesu zależy od rodzaju tkanki. W 2023 r. międzynarodowy zespół badaczy zebrał dane z ponad 1500 wcześniejszych publikacji. Analiza objęła przeszło 400 typów komórek występujących w ok. 60 układach i tkankach organizmu. Zamiast obliczać całkowitą liczbę komórek na podstawie średniej masy pojedynczej komórki naukowcy określali ich liczbę i wielkość osobno dla różnych tkanek.

Najliczniejszą grupę komórek w organizmie stanowią komórki krwi. Szczególnie liczne są erytrocyty, czyli krwinki czerwone odpowiedzialne za transport tlenu. Ze względu na niewielkie rozmiary ich liczba przypadająca na jednostkę objętości krwi jest bardzo duża. W organizmie dorosłego człowieka znajdują się ich dziesiątki bilionów. Do bardzo licznych elementów krwi należą również płytki krwi, będące fragmentami komórek uczestniczącymi w procesie krzepnięcia. Dominacja krwinek w takim zestawieniu pokazuje, dlaczego sama liczba komórek niewiele mówi o ich udziale w budowie organizmu. Erytrocyt ma średnicę ok. 7–8 mikrometrów, podczas gdy komórki tłuszczowe mogą być wielokrotnie większe. Jeszcze inaczej zbudowane są włókna mięśniowe, które mogą osiągać długość wielu centymetrów. Niektóre neurony tworzą wypustki biegnące na odległość przekraczającą metr. Różnice te wyraźnie widać po porównaniu liczby komórek z ich łączną masą. W modelu 70-kilogramowego mężczyzny całkowitą masę komórek oszacowano na ok. 45 kg. Największy udział mają w niej komórki mięśni szkieletowych, choć liczbowo stanowią bardzo niewielką część wszystkich komórek organizmu. Według analizy z 2023 r. odpowiadają za mniej więcej połowę całkowitej masy komórkowej. Dużą część pozostałej masy tworzą komórki tkanki tłuszczowej [1].

Badacze zauważyli przy tym interesującą zależność między liczbą komórek a ich wielkością – im większe były analizowane komórki, tym mniej występowało ich w organizmie. Po podzieleniu komórek na grupy według rozmiaru okazało się, że grupy obejmujące bardzo małe i bardzo liczne komórki oraz te zawierające komórki znacznie większe, lecz rzadsze, miały zbliżony udział w całkowitej masie komórkowej. Oznacza to, że organizm nie jest pod względem masy zdominowany wyłącznie przez kilka największych typów komórek ani pod względem liczby przez tkanki zajmujące największą objętość. Równie istotne jest tempo wymiany komórek. Organizm zawierający kilkadziesiąt bilionów komórek nie zachowuje przez całe życie tego samego zestawu. W 2021 r. Ron Sender i Ron Milo oszacowali, że każdego dnia u dorosłego człowieka wymianie podlega ok. 330 miliardów komórek. Blisko 90% tej liczby stanowią komórki krwi [2].

Pod względem masy dzienna wymiana wynosi ok. 80 g komórek. Największy udział mają komórki krwi oraz nabłonka przewodu pokarmowego. Poszczególne tkanki odnawiają się przy tym w bardzo różnym tempie. Erytrocyty krążą we krwi średnio ok. 120 dni, podczas gdy część komórek nabłonka jelitowego jest zastępowana już po kilku dniach. Wiele neuronów może natomiast pozostawać w organizmie przez dziesięciolecia. Z tego powodu popularne twierdzenie, że całe ciało odnawia wszystkie swoje komórki w określonym, kilkuletnim cyklu, nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi ich wymiany [2].

Do komórek człowieka dochodzą jeszcze mikroorganizmy zasiedlające jego ciało. Przez wiele lat często powtarzano, że komórki bakteryjne przewyższają liczebnie komórki człowieka w stosunku 10:1. Dokładniejsze obliczenia zmieniły ten obraz. Analiza opublikowana w 2016 r. oszacowała liczbę bakterii w organizmie modelowego 70-kilogramowego mężczyzny na ok. 38 bilionów, a liczbę komórek ludzkich – na ok. 30 bilionów. Obie wartości są więc zbliżone [3]. Większość bakterii znajduje się w jelicie grubym, dlatego ich liczba może zmieniać się nawet w ciągu jednego dnia. Szacunek stosunku komórek bakteryjnych do ludzkich zależy również od płci, masy ciała i fizjologii konkretnej osoby. Porównanie to pokazuje przede wszystkim skalę mikrobioty człowieka, a nie stałą proporcję obowiązującą u każdego organizmu. Nawet liczba 36 bilionów pozostaje wynikiem modelu opartego na wielu pomiarach, a nie bezpośredniego policzenia wszystkich komórek jednej osoby. W przypadku krwi można wykorzystać dobrze poznane stężenie poszczególnych komórek oraz całkowitą objętość krwi. W narządach konieczne są dane dotyczące ich masy, struktury, gęstości komórek i udziału różnych typów komórkowych. Każdy z tych parametrów ma własny zakres zmienności.

Coraz dokładniejsze mapowanie ludzkiego organizmu pozwala jednak przechodzić od ogólnych wartości do informacji o konkretnych tkankach i typach komórek. Współczesne obliczenia wskazują więc na ok. 28–36 bilionów komórek u przeciętnej osoby dorosłej, zależnie przede wszystkim od wielkości i składu ciała. Sama liczba stanowi tylko część tego obrazu. Kilkadziesiąt bilionów komórek różni się rozmiarem, funkcją, długością życia i udziałem w masie organizmu, a każdego dnia setki miliardów z nich są zastępowane nowymi.

Źródła

[1] Hatton IA, Galbraith ED, Merleau NSC, Miettinen TPM, Smith BM, Shander JA. The human cell count and size distribution. Proc Natl Acad Sci U S A. 2023;120(39). doi:10.1073/pnas.2303077120.

[2] Sender R, Milo R. The distribution of cellular turnover in the human body. Nat Med. 2021;27(1):45–48. doi:10.1038/s41591-020-01182-9.

[3] Sender R, Fuchs S, Milo R. Revised estimates for the number of human and bacteria cells in the body. PLoS Biol. 2016;14(8). doi:10.1371/journal.pbio.1002533.

Fot. https://unsplash.com/photos/a-red-blood-cell-in-a-blood-vessel-Vvj_PFLrmBQ

KOMENTARZE
news
pn wt śr cz pt sb nd
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14
Festiwal Longevity Week
2026-09-14 do 2026-09-20 Czytaj więcej
15
Warsaw Medical Expo 2026
2026-09-15 do 2026-09-17 Czytaj więcej
Warsaw Medical Expo 2026
2026-09-15 do 2026-09-17 Czytaj więcej
16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
Konferencja REACH 2026
2026-09-30 do 2026-10-01 Czytaj więcej
1 2 3 4
Newsletter