Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Badaczki znane i nieznane. Ruth Ella Moore – mikrobiologia poza głównym nurtem historii nau

Ruth Ella Moore należała do pokolenia badaczek, których praca rozwijała się równolegle z kształtowaniem nowoczesnej mikrobiologii medycznej. Zajmowała się bakteriologią gruźlicy, immunologią, próchnicą, badaniami nad grupami krwi oraz wrażliwością drobnoustrojów na antybiotyki. Była też jedną z tych kobiet w nauce, których biografia pokazuje, jak łatwo osiągnięcia laboratoryjne, dydaktyczne i organizacyjne mogą zostać rozproszone w archiwach, jeśli osoba pracuje poza najbardziej uprzywilejowanymi instytucjami i nie mieści się w dominującym wzorcu akademickiej kariery.

 

Ruth urodziła się 19 maja 1903 r. w Columbus w stanie Ohio. Jej rodzicami byli William E. Moore i Margaret Moore. W krótkich notach biograficznych podkreśla się, że matka była uzdolnioną krawcową i osobą artystycznie wykształconą, a w domu przywiązywano wagę do edukacji. Ruth Ella Moore dorastała w czasie, gdy segregacja rasowa w Stanach Zjednoczonych realnie ograniczała dostęp Afroamerykanów do szkół, mieszkań, infrastruktury akademickiej i stanowisk naukowych. Jej dzieciństwo i młodość przypadły na okres, w którym formalne i nieformalne bariery rasowe wpływały na każdy etap edukacji.

Moore studiowała na Ohio State University. Uzyskała tam stopień Bachelor of Science w 1926 r., Master of Science w 1927 r., a w 1933 r. – doktorat z bakteriologii. Jej rozprawa doktorska dotyczyła Mycobacterium tuberculosis, czyli bakterii wywołującej gruźlicę. Tytuł pracy obejmował badania nad dysocjacją Mycobacterium tuberculosis oraz metodę zagęszczania prątków gruźlicy w badaniu plwociny i moczu. Wybór tematu miał wyraźne znaczenie medyczne, gdyż gruźlica była wówczas jedną z najpoważniejszych chorób zakaźnych w Stanach Zjednoczonych i na świecie, a diagnostyka bakteriologiczna pozostawała podstawowym narzędziem rozpoznawania zakażeń.

W 1933 r. Moore została pierwszą Afroamerykanką w Stanach Zjednoczonych, która uzyskała doktorat w naukach przyrodniczych. W niektórych źródłach pojawia się również określenie, że była pierwszą Afroamerykanką z doktoratem z mikrobiologii lub bakteriologii. W latach 20. i 30. XX w. bakteriologia była jedną z podstawowych dziedzin dla medycyny laboratoryjnej, higieny i zdrowia publicznego, a termin „mikrobiologia” dopiero stopniowo obejmował szerszy zakres badań nad drobnoustrojami. Jej doktorat miał znaczenie także instytucjonalne. Ohio State University wskazuje, że w ówczesnym departamencie bakteriologii w latach 1925–1940 doktoraty uzyskało jedynie kilku studentów. Moore znalazła się więc w bardzo wąskim gronie osób kształconych na najwyższym poziomie w tej dziedzinie. W źródłach dotyczących jej edukacji istnieją jednocześnie luki w dokumentacji archiwalnej. Biografia Moore nie została udokumentowana z taką dokładnością jak biografie wielu białych mężczyzn, którzy w tych samych dekadach pracowali na dużych uczelniach.

Po doktoracie Moore związała się z Howard University College of Medicine w Waszyngtonie – jedną z najważniejszych historycznie „czarnych” uczelni w Stanach Zjednoczonych. Pracowała tam jako wykładowczyni i badaczka w obszarze bakteriologii, medycyny prewencyjnej i zdrowia publicznego. Jej obciążenie dydaktyczne było duże. Uczyła studentów medycyny, stomatologii, pielęgniarstwa i higieny dentystycznej. Według relacji przytaczanych przez American Society for Microbiology była odpowiedzialna nie tylko za wykłady i laboratoria, ale także przygotowywanie pożywek i organizację zajęć laboratoryjnych. Ten element biografii dobrze pokazuje realia pracy akademickiej kobiet i Afroamerykanek w pierwszej połowie XX w. – badania, dydaktyka i praca techniczna często były połączone, a instytucjonalne wsparcie pozostawało ograniczone. Na Howard University Moore zaczęła od pracy dydaktycznej, ale stopniowo objęła funkcje organizacyjne. Była pierwszą kobietą, która stanęła na czele departamentu tej uczelni. 

Jej dorobek badawczy nie tworzy jednego łatwego do streszczenia programu, jak bywa w przypadku naukowców kojarzonych z pojedynczym odkryciem. Moore publikowała prace z kilku obszarów. W 1938 r. ukazał się jej tekst dotyczący immunologii próchnicy w „The Dentoscope” – czasopiśmie związanym z Howard University College of Dentistry. W latach 30. XX w. etiologia próchnicy była przedmiotem intensywnych badań, a udział bakterii kwasotwórczych, w tym Lactobacillus acidophilus, omawiano w kontekście podatności zębów na zmiany próchnicowe. Następnie, w latach 50. XX w., Moore prowadziła badania nad grupami krwi w populacji Afroamerykanów. W 1955 r. opublikowała w „American Journal of Physical Anthropology” pracę „Distribution of blood factors, ABO, MN and Rh in a group of American Negroes”. Tytuł zawiera termin historyczny, dziś niestosowany w języku naukowym poza cytowaniem dawnych publikacji. Badanie dotyczyło rozkładu antygenów grupowych ABO, MN i Rh. Natępnie, w 1957 r., Moore opublikowała w „JAMA” artykuł „Occurrence of Rh antigen V in a group of American Negroes”. Te prace były częścią rozwijającej się wiedzy o serologii, transfuzjologii i zmienności antygenów krwinkowych, co wniosło podstawy dla bezpieczeństwa transfuzji. W 1963 r. Moore była współautorką pracy opublikowanej w „BioScience” dotyczącej wrażliwości na antybiotyki drobnoustrojów izolowanych z przewodu pokarmowego karaczana Blaberus craniifer. Badacze analizowali mikroorganizmy jelitowe i ich reakcję na wybrane antybiotyki. Współczesne krótkie biografie Moore czasem opisują tę pracę jako wczesny przykład zainteresowania mikrobiomem.

Ruth była także pierwszą Afroamerykanką przyjętą do American Society for Microbiology (wówczas funkcjonującego jeszcze jako Society of American Bacteriologists) – wówczas towarzystwa naukowe decydowały o dostępie do sieci kontaktów, konferencji, czasopism, informacji o stanowiskach i uznania środowiskowego. W pierwszej połowie XX w. Afroamerykanie w nauce często spotykali się z odmową zakwaterowania w hotelach, ograniczeniami w podróży i segregacją w przestrzeniach publicznych. Uczestnictwo w życiu naukowym wymagało więc nie tylko kompetencji badawczych, ale także stałego pokonywania barier administracyjnych i społecznych.

Kariera Moore pokazuje także nierówność w sposobie utrwalania historii nauki – badaczka nie otrzymała takiego poziomu rozpoznawalności jak część jej kolegów, mimo że łączyła doktorat z bakteriologii, badania naukowe, kierowanie jednostką akademicką i długą pracę dydaktyczną. W źródłach pojawiają się informacje o niepełnych zapisach personalnych i rozbieżnościach dat. Brak dokumentów sprawia, że wkład niektórych osób łatwiej ulega skróceniu do jednego zdania, np. „pierwsza Afroamerykanka z doktoratem w naukach przyrodniczych”. W przypadku Ruth to zdanie jest prawdziwe, ale niewystarczające. A poza nauką Moore zajmowała się projektowaniem i szyciem ubrań. Kilka jej projektów pokazano w wystawie The Sewer’s Art: Quality, Fashion and Economy. 

Ruth Ella Moore zmarła 19 lipca 1994 r. w Rockville w stanie Maryland. Jej nazwisko zaczęło częściej wracać w tekstach popularyzujących historię mikrobiologii dopiero po latach. Ohio State University upamiętnił ją m.in. w materiałach dotyczących historii nauki i różnorodności akademickiej, a w 2021 r. została włączona do Office of Diversity and Inclusion Hall of Fame tej uczelni. Jej imieniem nazwano także stypendia wspierające studentów przecierających nowe ścieżki edukacyjne.

Źródła

1. Johnson-Thompson MC. Biographical Feature: Ruth Ella Moore, Ph.D. J Clin Microbiol. 2025;63(2):e0186324. doi:10.1128/jcm.01863-24.

2. Rouchon CN. Ruth E. Moore: The First African-American to Earn a Ph.D. in the Natural Sciences. In: Whitaker RJ, Barton HA, editors. Women in Microbiology. Washington, DC: ASM Press; 2018. p. 207–212. doi:10.1128/9781555819545.ch22.

3. Moore RE. Distribution of blood factors, ABO, MN and Rh in a group of American Negroes. Am J Phys Anthropol. 1955;13(1):121–128. doi:10.1002/ajpa.1330130109.

4. Moore RE. Occurrence of Rh antigen V in a group of American Negroes. J Am Med Assoc. 1957;163(7):544–545. doi:10.1001/jama.1957.82970420002008a.

5. Briscoe MS, Moore RE, Puckett DE. The sensitivity to antibiotics of microorganisms isolated from the gut of Blaberus craniifer Burmeister. BioScience. 1963;13(6):27. doi:10.2307/1293031.

6. Moore RE. Discussion - The Immunology of Dental Caries. The Dentoscope. 1938;18(1):Article 2.

7. https://research.osu.edu/ruth-ella-moore (dostęp: 06.05.2026 r.).

8. https://cph.osu.edu/news/2021/06/ruth-ella-moore-inducted-diversity-hall-fame (dostęp: 06.05.2026 r.).

9. https://microbiology.osu.edu/news/dr.-ruth-moore (dostęp: 06.05.2026 r.).

10. https://asm.org/articles/2024/february/ruth-e-moore-remarkable-achievements-in-an-invisib (dostęp: 06.05.2026 r.).

Fot. Autorstwa Howard University, American Society for Microbiology, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=57760254

KOMENTARZE
news

<Maj 2026>

pnwtśrczptsbnd
27
30
Ergonomia pipetowania
2026-04-30 do 2026-04-30
1
2
3
4
9
10
12
14
MEETUP 404
2026-05-14 do 2026-05-14
BioOpen
2026-05-14 do 2026-05-15
16
23
24
25
26
ISO 8655: Testowanie i Kalibracja Pipet
2026-05-26 do 2026-05-26
Newsletter