Jednym z opisywanych w 2025 r. i 2026 r. rozwiązań jest system określany jako przezskórna stymulacja uszna (z ang. transcutaneous auricular neurostimulation, tAN). Jest to niewielkie urządzenie noszone na uchu. Koncepcja tej metody polega na dostarczaniu impulsów elektrycznych o niskiej energii do skóry w rejonie małżowiny usznej, gdzie przebiegają włókna czuciowe i autonomiczne związane m.in. z nerwem błędnym oraz nerwem trójdzielnym. Tego typu stymulacja jest technicznie zbliżona do innych nieinwazyjnych metod neuromodulacji, które były wcześniej badane w różnych wskazaniach, jednak w tym przypadku celem jest wpływ na objawy menstruacyjne, a w szczególności wielkość utraty krwi.
W publikacji klinicznej przedstawiono pilotażowe wyniki zastosowania tAN u osób z obfitym krwawieniem miesiączkowym. Badanie miało charakter otwarty, a liczebność próby była niewielka (n=16), co odpowiada typowemu etapowi wczesnej oceny wykonalności i sygnału skuteczności. W grupie znalazły się zarówno osoby z chorobą von Willebranda (VWD), jak i pacjentki z HMB o nieustalonej etiologii. Uczestniczki stosowały stymulację podczas krwawienia miesiączkowego według ustalonego protokołu obejmującego powtarzalne sesje w ciągu doby. W projekcie porównanie dotyczyło wyników w cyklu bez interwencji oraz w cyklu z zastosowaniem stymulacji u tych samych osób, co ogranicza zmienność międzyosobniczą, ale nie eliminuje wpływu czynników czasowych i efektu oczekiwań. Do oceny nasilenia krwawienia zastosowano Pictorial Blood Loss Assessment Chart (PBAC), czyli narzędzie półilościowe oparte na samoobserwacji i dokumentowaniu zużycia środków higienicznych oraz cech krwawienia. PBAC jest stosowany w badaniach HMB jako metoda umożliwiająca ustandaryzowaną ocenę, jednak jego dokładność zależy od przestrzegania zasad raportowania przez uczestniczki oraz spójności stosowanych produktów higienicznych. Zaletą PBAC jest możliwość uzyskania danych w warunkach domowych, natomiast ograniczeniem pozostaje brak bezpośredniego pomiaru objętości utraty krwi w jednostkach fizycznych.
Wyniki pilotażu wskazały na zmniejszenie wartości PBAC w cyklu z zastosowaniem tAN w porównaniu z cyklem wyjściowym. W grupie z VWD oraz HMB o nieznanej przyczynie obserwowano redukcję ocenianej utraty krwi rzędu około połowy wartości wyjściowych, przy jednoczesnym skróceniu czasu trwania krwawienia. Oprócz parametrów dotyczących krwawienia raportowano zmiany w zakresie objawów towarzyszących, takich jak ból miesiączkowy oraz zmęczenie, oceniane przy użyciu narzędzi samoopisowych. W pilotażach tego typu ważne jest jednak rozróżnienie między sygnałem skuteczności a potwierdzeniem efektu, ponieważ projekt otwarty, bez grupy kontrolnej, nie pozwala odróżnić działania interwencji od wahań cyklicznych, regresji do średniej oraz efektu placebo.
Z perspektywy fizjologicznej hipoteza działania tAN w HMB wiąże się z możliwością modulowania aktywności autonomicznego układu nerwowego oraz reakcji naczyniowych i hemostatycznych. W literaturze przedklinicznej i translacyjnej opisywano, że stymulacja nerwu błędnego może wpływać na odpowiedź zapalną, napięcie naczyń oraz wybrane parametry funkcji płytek krwi. W kontekście krwawienia miesiączkowego takie oddziaływanie mogłoby teoretycznie przekładać się na zmiany w mikrokrążeniu endometrium i procesach zatrzymywania krwawienia, jednak mechanizm w warunkach menstruacji nie został jednoznacznie wykazany i wymaga osobnych badań fizjologicznych. W omawianym pilotażu główny nacisk położono na wyniki kliniczne mierzone PBAC, a nie pogłębione biomarkery mechanistyczne. Ważnym elementem interpretacji wyników jest heterogeniczność populacji badanej. Choroba von Willebranda jest zaburzeniem hemostazy, w którym krwawienia śluzówkowe, w tym obfite miesiączki, są częste i mogą mieć ciężki przebieg. HMB o nieustalonej etiologii obejmuje natomiast szerokie spektrum możliwych mechanizmów – od czynników hormonalnych i strukturalnych po zaburzenia lokalnej hemostazy w endometrium. Włączenie obu grup do jednego badania pilotażowego jest uzasadnione jako ocena wykonalności i bezpieczeństwa, ale utrudnia wnioskowanie o tym, w jakim fenotypie klinicznym efekt może być największy. Dalsze badania powinny w praktyce rozdzielać podgrupy lub stosować stratyfikację, aby umożliwić interpretację w kontekście mechanizmu choroby.
Z punktu widzenia metodologii klinicznej kluczowe ograniczenia pilotażu obejmują małą liczebność próby, brak randomizacji i brak grupy kontrolnej z pozorowaną stymulacją. W badaniach neuromodulacyjnych kontrola placebo jest szczególnie ważna, ponieważ bodźce czuciowe związane z urządzeniem mogą wpływać na ocenę objawów, a świadomość interwencji może modyfikować zachowania (np. sposób raportowania PBAC, odpoczynek, stosowanie dodatkowych metod łagodzenia objawów). W przyszłych projektach badawczych standardem byłaby randomizacja oraz zastosowanie sham stimulation, z zaślepieniem co najmniej uczestniczek, a najlepiej również badaczy analizujących dane.
Dalszy rozwój technologii tAN w HMB wymaga precyzyjnie zaprojektowanych badań z jasno zdefiniowanymi punktami końcowymi, co w praktyce oznacza obiektywny pomiar utraty krwi i ocenę wpływu na parametry hematologiczne, w tym stężenie hemoglobiny i ferrytyny, oraz funkcjonowanie w codziennym życiu. Istotne jest również ustalenie optymalnego protokołu stymulacji obejmującego czas trwania sesji, częstotliwość, intensywność bodźca oraz moment rozpoczęcia interwencji względem początku krwawienia. W badaniach dotyczących neuromodulacji ważna bywa także ocena zgodności z używaniem urządzenia, ponieważ efekty mogą zależeć od regularności i czasu ekspozycji. W tym momencie poziom dowodów należy traktować jako wstępny, a dalsza ocena wymaga badań kontrolowanych, większych populacji oraz weryfikacji mechanizmów fizjologicznych, które mogłyby tłumaczyć obserwowane zmiany.

KOMENTARZE