Jednym z najbardziej obiecujących surowców tej grupy jest skwalan pochodzenia roślinnego, w szczególności pozyskiwany z oliwek. Dzięki swojej kompatybilności ze skórą, stabilności chemicznej oraz szerokiemu spektrum działania odgrywa ważną rolę w kosmetykach pielęgnacyjnych. 

Skwalen i skwalan – charakterystyka chemiczna i technologiczna

Skwalen jest naturalnym, wielonienasyconym węglowodorem, triterpenem, który fizjologicznie występuje w ludzkim sebum, gdzie może stanowić nawet do 15% jego składu. Pełni on istotną funkcję ochronną, uczestnicząc w utrzymaniu integralności bariery hydrolipidowej oraz mechanizmach ochronnych skóry przed stresem oksydacyjnym. Biorąc pod uwagę obecność licznych wiązań podwójnych, skwalen jest związkiem podatnym na utlenianie, a tym samym – mało stabilnym, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w formulacjach kosmetycznych.

Rozwiązaniem tego problemu jest skwalan, czyli uwodorniona forma skwalenu. Proces hydrogenacji (uwodornienia) eliminuje wiązania nienasycone, znacząco zwiększając stabilność oksydacyjną cząsteczki. Skwalan jest bezbarwną, bezwonną cieczą o lekkiej, nietłustej konsystencji, doskonale kompatybilną z innymi lipidami kosmetycznymi. Z technologicznego punktu widzenia stanowi on surowiec wyjątkowo stabilny, łatwy w formulacji i odporny na degradację w szerokim zakresie pH oraz temperatur. Dodatkowo świetnie sprawdzi się praktycznie przy każdej cerze ze względu na jego wysokie powinowactwo do skóry i niską komedogenność.

Skwalan z oliwek jako surowiec roślinny

Współcześnie coraz większe znaczenie przypisuje się pochodzeniu skwalanu. Kiedyś był on pozyskiwany głównie z wątroby rekinów głębinowych, co rodziło poważne kontrowersje etyczne i ekologiczne. Alternatywą, która obecnie zyskuje dominującą pozycję, jest skwalan pochodzenia roślinnego, a konkretniej – skwalan otrzymywany ze skwalenu zawartego w oliwie z oliwek. Oliwa z oliwek, szczególnie z pierwszego tłoczenia, jest jednym z najbogatszych roślinnych źródeł skwalenu. Po jego izolacji i uwodornieniu otrzymuje się skwalan o wysokiej czystości, spełniający normy kosmetyczne i farmaceutyczne. Skwalan z oliwek doskonale wpisuje się w koncepcję green chemistry oraz kosmetyków naturalnych i wegańskich, co dodatkowo zwiększa jego atrakcyjność rynkową. Dlatego jest świetną opcją dla większości formulacji kosmetycznych.

Biozgodność skwalanu z barierą skórną

Jedną z kluczowych zalet skwalanu jest jego wyjątkowa kompatybilność ze skórą. Jako lipid o strukturze zbliżonej do naturalnych składników sebum, skwalan jest bardzo dobrze tolerowany nawet przez skórę wrażliwą, suchą czy reaktywną. Po aplikacji łatwo rozprowadza się na powierzchni skóry, tworząc cienką warstwę ochronną bez efektu okluzji ciężkiej czy komedogenności. Skwalan wspiera odbudowę bariery hydrolipidowej, ogranicza transepidermalną utratę wody (TEWL) oraz poprawia elastyczność i gładkość naskórka. Dzięki temu świetnie sprawdzi się w pielęgnacji skóry suchej, dojrzałej, atopowej, a także poddawanej zabiegom dermatologicznym i estetycznym.

Skwalan jako nośnik lipofilowych substancji aktywnych

Istotnym aspektem potencjału kosmetycznego skwalanu jest jego rola jako nośnika substancji aktywnych. Może on zwiększać retencję i biodostępność wybranych związków biologicznie czynnych w skórze, w tym antyoksydantów pochodzenia roślinnego. Dzieje się to ze względu na jego powinowactwo do lipidów warstwy rogowej, co sprzyja lepszemu wbudowywaniu substancji aktywnych w strukturę naskórka. Ma to istotne znaczenie przy projektowaniu formulacji anti-aging, ochronnych oraz regenerujących.

Działanie antyoksydacyjne i ochrona przed stresem środowiskowym

Kolejnym ważnym obszarem działania skwalanu jest jego potencjał ochronny wobec stresu oksydacyjnego. Skwalan pośrednio chroni skórę przed skutkami stresu oksydacyjnego, m.in. poprzez poprawę integralności bariery naskórkowej oraz stworzenie korzystnych warunków dla regeneracji komórkowej. Ma to szczególne znaczenie w kontekście profilaktyki przedwczesnego starzenia się skóry, w którym kluczową rolę, jak wiemy, odgrywa degradacja kolagenu i elastyny indukowana przez stres środowiskowy. 

Zastosowanie skwalanu z oliwek w formulacjach kosmetycznych

Skwalan z oliwek jest surowcem niezwykle uniwersalnym pod kątem formulacji. Stosowany jest w szerokim zakresie stężeń – od kilku do kilkunastu procent – w zależności od typu produktu i oczekiwanego efektu. Występuje w olejkach do demakijażu, serum, kremach, emulsjach typu O/W i W/O, a także kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry problematycznej. Dzięki swojej lekkiej konsystencji i braku zapachu doskonale komponuje się z innymi olejami roślinnymi, estrami oraz substancjami aktywnymi, nie wpływając negatywnie na sensorykę produktu końcowego.

Bezpieczeństwo i tolerancja skórna

Surowiec ten uznawany jest za nietoksyczny, niekomedogenny i bardzo dobrze tolerowany przez skórę. Może być stosowany w kosmetykach dla dzieci, osób z dermatozami oraz w preparatach po zabiegach estetycznych, gdzie kluczowe znaczenie ma minimalizacja ryzyka podrażnień.

Perspektywy rozwoju i znaczenie rynkowe

Rosnące zainteresowanie kosmetykami opartymi na surowcach roślinnych sprawia, że skwalan z oliwek postrzegany jest jako jeden z kluczowych lipidów przyszłości. Łączy on w sobie skuteczność działania, biozgodność oraz pozytywny wizerunek ekologiczny. Dalsze badania nad jego rolą jako nośnika substancji aktywnych oraz składnika kosmetyków ochronnych mogą jeszcze bardziej poszerzyć zakres jego zastosowań. Właściwości emoliencyjne, ochronne i wspierające barierę skórną skwalanu z oliwek, potwierdzone badaniami naukowymi, czynią go istotnym elementem nowoczesnych formulacji kosmetycznych.