Fot. Przykładowa linia komórkowa, źródło: Monika Pyc, Natalia Karczewska, Joanna Kosman 

Ruszył nabór do programu bonów badawczych POL-OPENSCREEN 2.0 realizowanego przez Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu. Program umożliwia weryfikację potencjału hipotez badawczych, nowych cząsteczek chemicznych i rozwiązań technologicznych na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Wsparcie obejmuje dostęp do zaawansowanej infrastruktury badawczej, m.in. wysokoprzepustowych badań przesiewowych (HTS), metod obrazowania oraz doradztwa. Uzyskane wyniki mogą posłużyć do planowania kolejnych badań, przygotowania wniosku grantowego, nawiązania współpracy z partnerami lub dalszego rozwoju rozwiązania o potencjale wdrożeniowym. POL-OPENSCREEN 2.0, jako polski węzeł EU-OPENSCREEN, może wspierać przygotowanie projektów do dalszego rozwoju translacyjnego i aplikowania o europejskie instrumenty finansowania badań, w tym programy European Innovation Council, np. EIC Pathfinder czy EIC Transition. 

– Bon badawczy jest szczególnie przydatny dla zespołów, które mają obiecującą hipotezę badawczą, koncepcję testu molekularnego lub aktywny związek chemiczny i chcą zweryfikować swoje pomysły z wykorzystaniem wysokoprzepustowej infrastruktury badawczej – mówi dr Dorota Kwiatek-Rożek, kierowniczka Pracowni Testów i Obrazowania Molekularnego w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, która koordynuje przedsięwzięcie. Badaczka zwraca uwagę, że w naukach przyrodniczych przejście od hipotezy do wdrożenia wymaga danych eksperymentalnych potwierdzających potencjał technologii. – To właśnie etap Proof of Concept otwiera naukowcom drogę do grantów translacyjnych, współpracy z biznesem i spółek spin-off, ale też takich źródeł finansowania, jak EIC Pathfinder czy EIC Transition oferowane przez European Innovation Council – dodaje. 

Z kolei dr Dorota Jakubczyk, kierowniczka Pracowni Chemii Medycznej w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, wspomina, że kwota 50 tys. zł to szacunkowy koszt. – Taka kwota wystarczy, aby przeprowadzić skrining biochemiczny z wykorzystaniem biblioteki 5 tys. związków. W zakres usługi może też wejść optymalizacja związku chemicznego, w tym chemioinformatyczna analiza wyników skriningowych, projektowanie i synteza nowych związków, jak również np. „wydobywanie” i charakteryzowanie nowych, bioaktywnych związków ze źródeł naturalnych, np. roślin czy też mikroorganizmów – wyjaśnia chemiczka. Jej zdaniem to dobry start do przyszłych badań. – Niezależnie od programu bonów badawczych, możemy jednak wykonać wszystkie usługi dla większych bibliotek związków. Wymaga to natomiast większych nakładów finansowych po stronie naszych użytkowników – dopowiada. W 2025 r. pierwsze dwa bony badawcze przyznano naukowcom z Wydziału Chemii (Zakładu Produktów Bioaktywnych) i Wydziału Biologii (Zakładu Ekofizjologii Roślin) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Na co można przeznaczyć bon badawczy?

Bon badawczy dostępny w ramach POL-OPENSCREEN 2.0:

* umożliwia uzyskanie wsparcia o wartości do 50 tys. zł w formie usług badawczych i doradztwa ekspertów Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN,

* pozwala zweryfikować potencjał hipotezy badawczej, cząsteczki chemicznej, puli związków lub rozwiązania technologicznego,

* obejmuje usługi w obszarze wysokoprzepustowych badań przesiewowych, czyli HTS (technologia pozwala szybko testować duże kolekcje związków chemicznych i wytypować te, które wykazują pożądany efekt biologiczny), zaawansowanych technik obrazowania, biologii chemicznej i chemii medycznej,

* wspiera kluczowe etapy wczesnego odkrywania leków, czyli procesu prowadzącego od identyfikacji aktywnych cząsteczek do ich wstępnej walidacji i optymalizacji,

* pomaga uzyskać dane eksperymentalne potrzebne do dalszych badań, aplikowania o finansowanie, współpracy z partnerami lub rozwoju technologii.

Dla kogo jest bon badawczy?

Program jest skierowany do doktorantów, naukowców, zespołów badawczych z uczelni i instytutów naukowych oraz start-upów biotechnologicznych, w tym spółek spin-off i spin-out, które rozwijają własne działy B+R. 

Jaki jest harmonogram naborów?

Do końca 2028 r. Instytut Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu przyzna jeszcze osiem bonów badawczych dla projektów naukowych o największym potencjale. Łącznie w ramach POL-OPENSCREEN 2.0 przyznanych zostanie dziesięć bonów badawczych. 

Zaplanowano trzy terminy naborów:

* 30 czerwca 2026 r.,

* 31 marca 2027 r.,

* 31 marca 2028 r.

Wyniki naboru w 2026 r. zostaną opublikowane do 31 lipca 2026 r.

Dlaczego warto aplikować o bon badawczy? 

Celem bonów badawczych jest umożliwienie wykonania badań, które pomagają ocenić potencjał projektu i przygotować go do dalszego rozwoju. Program wspiera projekty na wczesnym etapie, kiedy szybka weryfikacja eksperymentalna może ograniczyć ryzyko inwestowania czasu i zasobów w pomysł lub projekt o niewystarczającym potencjale. 

Jakie dodatkowe korzyści oferuje POL-OPENSCREEN 2.0?

W ramach przedsięwzięcia dostępne są także bony badawcze przyznawane przez Instytut Badań Medycznych Polskiej Akademii Nauk, które umożliwiają zdeponowanie związków chemicznych w Krajowej Bibliotece Związków Chemicznych. To szansa dla tych zespołów naukowych, które chcą uporządkować i zabezpieczyć odkryte związki, a także włączyć je do krajowego systemu badań przesiewowych.  

--

POL-OPENSCREEN 2.0 – Utrzymanie, Rozwój i Udostępnianie Polskiej Platformy Infrastruktury Skriningowej dla Chemii Biologicznej w Kontekście Uczestnictwa w Konsorcjum na Rzecz Infrastruktury Badawczej EU-OPENSCREEN ERIC dofinansowano z programu ministra nauki i szkolnictwa wyższego „Wsparcie udziału polskich zespołów naukowych w międzynarodowych projektach infrastruktury badawczej”.