Tak było w przypadku pacjentki w Chinach, u której po wypadku zawodowym doszło do całkowitej awulsji ucha wraz z rozległym zniszczeniem tkanek w okolicy głowy. Uwarunkowania miejscowe uniemożliwiały natychmiastową replantację anatomiczną, ponieważ brakowało stabilnego podłoża tkankowego o odpowiednim ukrwieniu, a chrząstka uszna, która jest odżywiana przede wszystkim przez ochrzęstną i wymaga sprawnego mikrokrążenia, jest szczególnie wrażliwa na niedokrwienie.

Zespół chirurgiczny zdecydował się na postępowanie etapowe, wykorzystując koncepcję heterotopowego przeszczepienia wolnego płata. Oderwana małżowina została tymczasowo umieszczona na grzbietowej powierzchni... stopy pacjentki! Tam wykonano mikrochirurgiczne zespolenia tętnicze i żylne. Dzięki temu możliwe było utrzymanie ciągłości krążenia, a tym samym – żywotności tkanek przez kilka miesięcy. Równocześnie prowadzono rekonstrukcję i gojenie tkanek w okolicy głowy, przygotowując odpowiednie środowisko naczyniowe do odtworzenia naturalnej pozycji ucha.

Jednym z problemów takich procedur jest zapewnienie skutecznego odpływu żylnego. Małżowina uszna należy do struktur wyjątkowo podatnych na zastój żylny, co szybko prowadzi do sinicy, obrzęku i martwicy. W tym przypadku konieczne było regularne odciążanie układu żylnego poprzez kontrolowane upusty krwi. Świadczy to o bardzo wąskim marginesie bezpieczeństwa, w jakim prowadzone było leczenie. Jednocześnie długotrwałe przechowywanie przeszczepu w innym miejscu ciała wymaga stałego monitorowania perfuzji oraz reakcji gojenia.

Po kilku miesiącach, kiedy tkanki głowy były już odpowiednio zrekonstruowane i dobrze ukrwione, przeprowadzono retransplantację małżowiny w jej naturalne położenie. Procedura ta ponownie wymagała mikrochirurgicznych zespoleń naczyniowych i oceny żywotności ochrzęstnej. Efekt zależał nie tylko od zachowania perfuzji, ale także kontroli bliznowacenia i zapobiegania deformacjom trójwymiarowej struktury ucha. Interesujące jest to, że w rekonstrukcjach uszu wymiar estetyczny i psychospołeczny jest co najmniej równie ważny jak fizjologiczny.

Przypadek ten jest jednym z nielicznych opisów udanej replantacji całkowicie oderwanych uszu. W literaturze naukowej podkreśla się, że najważniejszą rolę odgrywa mikrochirurgia naczyniowa, szczególnie w zakresie żylnych zespoleń, które są bardziej wymagające technicznie niż odtworzenie przepływu tętniczego. Alternatywnymi metodami w sytuacji, gdy replantacja jest niemożliwa, pozostają rekonstrukcje z użyciem chrząstki żebrowej, materiały alloplastyczne lub rozwiązania protetyczne. Każda z nich wiąże się jednak z własnym profilem ryzyka i potencjalnym obciążeniem pacjenta. W odróżnieniu od nich zastosowana koncepcja heterotopowego „bankowania” tkanek pozwala na zachowanie autologicznej struktury, co w dłuższej perspektywie może sprzyjać bardziej naturalnemu efektowi estetycznemu.

Warto mieć świadomość, że tego rodzaju leczenie nie stanowi procedury rutynowej, lecz może być rozważane jedynie w wysoko wyspecjalizowanych ośrodkach, przy ścisłej selekcji przypadków. Mamy do czynienia z terapią czasochłonną, wieloetapową i kosztowną, a jej powodzenie zależy od wąsko zdefiniowanych warunków klinicznych. Jednocześnie pokazuje ona, jak zaawansowane stały się możliwości współczesnej chirurgii rekonstrukcyjnej, zwłaszcza w zakresie mikrochirurgicznego odtwarzania przepływu krwi w drobnych strukturach anatomicznych. Nie jest to jednak kierunek odcinający się od dotychczasowej wiedzy, lecz rozwinięcie doświadczeń zdobytych w replantacji kończyn, palców czy rekonstrukcjach wolnymi płatami naczyniowymi w chirurgii onkologicznej i pourazowej.

Opisany przypadek zasługuje na uwagę także z perspektywy naukowej historii rekonstrukcji ucha. Udane replantacje były dotąd rzadkie, chociaż ich możliwość została potwierdzona zarówno doświadczeniem klinicznym, jak i publikacjami dokumentującymi wieloletnie obserwacje. Tymczasowe przeszczepianie poza miejsce anatomiczne stanowi natomiast jeden z najbardziej złożonych wariantów leczenia. Z medycznego punktu widzenia ten rodzaj postępowania można więc traktować jako rozwiązanie przeznaczone wyłącznie dla bardzo specyficznych sytuacji urazowych, w których naturalne środowisko tkankowe jest czasowo niezdolne do przyjęcia przeszczepu.