Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Keratyna z wełny jako materiał do regeneracji kości

Regeneracja kości wymaga materiału, który utrzymuje przestrzeń dla nowej tkanki, ogranicza wrastanie tkanek miękkich i pozwala komórkom kościotwórczym osiedlać się w miejscu ubytku. W stomatologii, chirurgii szczękowo-twarzowej i medycynie regeneracyjnej często wykorzystuje się membrany kolagenowe. Kolagen dobrze współpracuje z tkankami, ale może zbyt szybko ulegać degradacji, mieć ograniczoną stabilność mechaniczną i pochodzić ze źródeł zwierzęcych, które wymagają złożonego oczyszczania oraz kontroli bezpieczeństwa biologicznego. Dlatego zespoły zajmujące się biomateriałami szukają membran, które byłyby biozgodne, stabilne i możliwe do wytwarzania z łatwo dostępnych surowców.

Jednym z takich surowców jest wełna owcza. Jej głównym składnikiem białkowym jest keratyna, czyli białko strukturalne obecne także we włosach, paznokciach, rogach i naskórku. Keratyna jest interesującym biomateriałem, ponieważ może tworzyć rusztowanie dla komórek i wpływać na mineralizację macierzy zewnątrzkomórkowej. Wełna ma też znaczenie technologiczne – jest surowcem odnawialnym, szeroko dostępnym i w części systemów produkcyjnych traktowanym jako materiał uboczny. Zespół z King’s College London i współpracujących ośrodków opracował membrany keratynowe otrzymywane z wełny owczej i sprawdził ich działanie w sterowanej regeneracji kości, czyli GBR (z ang. guided bone regeneration). Procedura polega na zastosowaniu bariery oddzielającej ubytek kostny od tkanek miękkich. Membrana ma chronić przestrzeń, w której mogą migrować komórki osteoprogenitorowe, wytwarzać macierz kostną i stopniowo tworzyć nową tkankę kostną.

W badaniu przygotowano membrany keratynowe stabilizowane dzięki oddziaływaniom między łańcuchami białkowymi oraz kontrolowanemu sieciowaniu. Autorzy oceniali ich właściwości biologiczne, molekularne i tkankowe. W części in vitro wykorzystano pierwotne ludzkie komórki stromalne szpiku kostnego. Na membranach keratynowych komórki zachowywały wysoką żywotność i wykazywały cechy różnicowania osteogennego, czyli przechodzenia w kierunku komórek uczestniczących w tworzeniu tkanki kostnej. Obserwowano wzrost ekspresji markerów związanych zarówno z wczesnymi, jak i późniejszymi etapami osteogenezy. Najważniejsza część doświadczenia obejmowała model ubytku kostnego o krytycznej wielkości w kości sklepienia czaszki szczura. Taki model stosuje się wtedy, gdy ubytek nie powinien samoistnie w pełni się zagoić w czasie obserwacji. Po wszczepieniu membran oceniano regenerację m.in. za pomocą obrazowania rentgenowskiego, mikrotomografii komputerowej i analiz histologicznych. Po ośmiu tygodniach ubytki kontrolne wykazywały minimalne tworzenie kości, natomiast zarówno membrany kolagenowe, jak i keratynowe wspierały odbudowę tkanki. Membrany kolagenowe dawały większą objętość nowo utworzonej kości. Keratynowe rusztowania wiązały się natomiast z bardziej przestrzennie uporządkowaną tkanką i lepszą organizacją włókien kolagenowych. W analizach histologicznych opisywano cechy dojrzewania tkanki, w tym obecność struktur przypominających kość blaszkowatą i kanały Haversa. Sama ilość nowej tkanki nie wyczerpuje oceny jakości regeneracji. W odbudowie kości znaczenie mają także organizacja macierzy, unaczynienie, dojrzewanie tkanki i integracja z otoczeniem. Keratyna z wełny pozostaje materiałem badawczym wymagającym dalszej walidacji przed zastosowaniami klinicznymi. Wyniki pokazują, że odpowiednio przygotowane membrany keratynowe mogą działać jako bioaktywne podłoże dla komórek i osteogenezy. Materiał pełni funkcję bariery, a jednocześnie może wpływać na zachowanie komórek oraz organizację powstającej tkanki.

Znaczenie keratyny jako biomateriału wynika z kilku właściwości: pochodzi z odnawialnego i taniego źródła, zawiera sekwencje i grupy chemiczne mogące sprzyjać interakcjom z komórkami oraz może wspierać odkładanie składników mineralnych. Wcześniejsze prace in vitro pokazywały, że rusztowania z keratyny pochodzącej z wełny mogą wspierać komórki osteoblastopodobne i odkładanie zmineralizowanej macierzy kostnej, zwłaszcza po zastosowaniu czynników osteogennych i stymulacji polem elektromagnetycznym. Najbardziej realistyczne zastosowania takich membran dotyczą medycyny regeneracyjnej jamy ustnej, periodontologii, chirurgii czaszkowo-twarzowej i inżynierii tkanki kostnej. Dalsze prace powinny sprawdzić zachowanie membran keratynowych w większych modelach zwierzęcych, w warunkach infekcji lub stanu zapalnego, przy różnych typach ubytków oraz w połączeniu z materiałami mineralnymi, takimi jak hydroksyapatyt lub fosforany wapnia.

Źródła

1. Gamea S, Kaabi HH, Elredah IA, Aljohani HD, Horamee S, Abu Shaqrah HJN, et al. Bone regeneration of rat calvarial defect using biomimetic keratin-based membranes. Biomaterials Advances. 2026;184:214806. doi:10.1016/j.bioadv.2026.214806.

2. Bloise N, Patrucco A, Bruni G, Montagna G, Caringella R, Fassina L, Tonin C, Visai L. In Vitro Production of Calcified Bone Matrix onto Wool Keratin Scaffolds via Osteogenic Factors and Electromagnetic Stimulus. Materials. 2020;13(14):3052. doi:10.3390/ma13143052.

3. https://www.kcl.ac.uk/news/scientists-turn-wool-into-sustainable-material-for-bone-repair (dostęp: 08.05.2026 r.).

Fot. https://unsplash.com/photos/white-sheep-on-green-grass-during-daytime-GHOiyov2TSQ

KOMENTARZE
news

<Czerwiec 2026>

pnwtśrczptsbnd
1
2
3
Webinar online: Woda do wstrzykiwań
2026-06-03 do 2026-06-03
4
6
7
11
13
14
16
PCI Days 2026
2026-06-16 do 2026-06-18
17
18
19
Debaty Rak Nerki
2026-06-19 do 2026-06-19
20
21
23
25
WEBINAR | EUDR a branża kosmetyczna
2026-06-25 do 2026-06-25
28
1
4
5
Newsletter