Basic Blue 99

Surowiec kosmetyczny o nazwie INCI Basic Blue 99 (CAS 68123-13-7, EC 268-544-3) znajduje zastosowanie w nieoksydacyjnych farbach do włosów w stężeniu do 1%.  Od wielu lat Komitet SCCS próbuje ocenić bezpieczeństwo stosowania niniejszego barwnika, jednakże nie dochodzi do analizy, ponieważ jest to mieszanina wielu różnych substancji (od ok. 20 do nawet 40 składników), a skład znacznie różni się między partiami produkcyjnymi. Mimo kilkukrotnych prób w 2011, 2014 czy 2017 r. problem wciąż pozostawał ten sam – brak stałego, zdefiniowanego składu dalej uniemożliwiał przeprowadzenie rzetelnej oceny bezpieczeństwa.

W zgłoszeniu z 2025 r. zwrócono się z prośbą o ocenę bezpieczeństwa substancji Basic Blue 99 w świetle nowo dostarczonych informacji dotyczących składu i opisu analitycznego, a także dodatkowych wyników badań genotoksyczności, przy założeniu stosowania substancji Basic Blue 99 w stężeniu 1% w nieutleniających preparatach do farbowania włosów. Opublikowana w lutym 2025 r. opinia dla tego składnika była negatywna. Komitet SCCS po ocenie wszystkich dostępnych danych nie uznał stosowania Basic Blue 99 jako składnika w nieutleniających produktach przeznaczonych do farbowania włosów za bezpieczne, ponieważ łączna analiza dowodów wskazuje na potencjalne działanie genotoksyczne. Pomimo niepewności dotyczącej dokładnego składu partii Basic Blue 99, która wywołała reakcje nadwrażliwości typu natychmiastowego, Komitet SCCS uznał to za sygnał ostrzegawczy dotyczący ryzyka przy obecnie rozpatrywanych specyfikacjach partii oraz uważa Basic Blue 99 za substancję uczulającą skórę. 

Basic Brown 16

Składnik Basic Brown 16 (CAS 26381-41-9, EC 247-640-9), podobnie jak wcześniej wspomniany Basic Blue 99, stosowany jest w nieoksydacyjnych farbach do włosów i od lat pojawiają się wątpliwości co do niejednoznacznego potencjału genotoksycznego. Od 2008 r. próbowano wykonać ocenę bezpieczeństwa, jednak ze względu na brak wystarczających danych Komitet SCCS uznał, że nie może jednoznacznie ocenić potencjału mutagennego tej substancji, dodatkowo brakowało dokładnej charakterystyki zanieczyszczeń oraz informacji o jej stabilności. Kolejne próby w 2013 i 2023 r. również nie pozwoliły na dokonanie oceny bezpieczeństwa.

W najnowszym zgłoszeniu z 2024 r. przedstawione zostały dodatkowe dane, w tym nowe badania genotoksyczności oraz testy mutagenności na komórkach ssaków, których celem jest umożliwienie pełnej oceny bezpieczeństwa stosowania Basic Brown 16 w farbach do włosów. Opublikowana finalna opinia wydana przez Komitet SCCS w lutym 2026 r. była negatywna. Komitet naukowy, w wyniku dokonania oceny przedstawionych danych, nie uznał stosowania Basic Brown 16 za bezpieczne w nieoksydacyjnych farbach do włosów, ze względu na całokształt dowodów wskazujących na jego potencjalne działanie mutagenne.

Przyszłość farb do włosów – wyzwania regulacyjne dla branży kosmetycznej

Komitet SCCS od wielu lat nie był w stanie jednoznacznie ocenić bezpieczeństwa barwników Basic Blue 99 oraz Basic Brown 16. W obu przypadkach głównym problemem jest brak kompletnych danych – w przypadku Basic Blue 99 dotyczy to przede wszystkim zmiennego i niejednoznacznego składu chemicznego między partiami, natomiast dla Basic Brown 16 kluczowe są niejasności dotyczące potencjału genotoksycznego oraz brak pełnej charakterystyki zanieczyszczeń i stabilności. Pomimo kolejnych zgłoszeń i uzupełniania dokumentacji przez wnioskodawcę, nadal jest ona niewystarczająca, aby umożliwić przeprowadzenie rzetelnej oceny ryzyka.

Sytuacja ta może mieć znaczące konsekwencje dla branży kosmetycznej, takie jak: ryzyko ograniczeń lub wycofania tych substancji z rynku UE, konieczność reformulacji produktów przeznaczonych do farbowania włosów, wzrost kosztów badań i dokumentacji. Mimo wyzwań w dłuższej perspektywie negatywne opiniowania dla Basic Blue 99 i Basic Brown 16 mogą przyspieszyć rozwój bezpieczniejszych i lepiej zbadanych alternatywnych barwników.