Badania terenowe przeprowadzone w lasach stanu Georgia wykazały, że miejsca oznaczone przez jelenie przez otarcia drzew porożem i wykopywanie powierzchni ziemi z moczem emitują światło widzialne w zakresie UV dla samego zwierzęcia. Fotoluminescencja wynika z obecności związków organicznych, w tym ligniny, porfiryn i terpenów, które wchodzą w reakcję z promieniowaniem UV. W przypadku wykopywania ziemi zauważono, że mocz samców zawiera porfiryny, które po wyschnięciu wykazują charakterystyczne świecenie w świetle ultrafioletowym. Obserwacje wykazały, że zwierzęta wykorzystują tę właściwość do rozpoznawania sygnałów pozostawionych przez konkurentów oraz lokalizacji potencjalnych partnerek. Percepcja UV przez jeleni jest możliwa dzięki specyficznej budowie oka, w którym soczewka nie blokuje promieniowania ultrafioletowego. Badania okulistyczne przeprowadzone na przedstawicielach gatunku wykazały, że zdolność ta jest szczególnie użyteczna o zmierzchu i o świcie, gdy inne źródła informacji wizualnej są ograniczone. Dzięki temu zwierzęta mogą odróżniać świecące znaki na tle ciemnego lasu, co zwiększa skuteczność komunikacji w sezonie godowym i przy jednoczesnej obecności rywali.
Sezonowe zmiany w intensywności sygnałów fotoluminescencyjnych są ściśle powiązane z okresem rozrodczym. Analizy terenowe dowiodły, że jasność pozostawionych sygnałów osiąga maksimum w październiku i listopadzie, co odpowiada szczytowi aktywności godowej. Sygnały te pełnią wielorakie funkcje: przyciągają samice, odstraszają konkurentów oraz umożliwiają orientację w przestrzeni społecznej. Jest to przykład synergii różnych modalności komunikacji, w której elementy wizualne współdziałają z sygnałami zapachowymi i dźwiękowymi, tworząc złożony system społeczny. Jelenie wykorzystują także dobrze poznane mechanizmy komunikacji chemicznej, w tym gruczoły wydzielnicze w okolicach nóg, twarzy i karku. Produkowane feromony służą do oznaczania terytorium, identyfikacji osobników i synchronizacji zachowań rozrodczych w populacji. Dźwięki, takie jak grzechoty poroża, sygnały alarmowe lub ciche nawoływania, stanowią kolejną warstwę komunikacji pozwalającą zwierzętom na przekazywanie informacji o zagrożeniu lub obecności w określonej strefie.
Odkrycie fotoluminescencji środowiskowej w kontekście zachowań jeleni otwiera nowe kierunki badań w ekologii zachowań i sensoryce zwierząt. Wskazuje ono, że niektóre gatunki ssaków mogą wykorzystywać niewidzialne dla ludzi sygnały świetlne jako element strategii reprodukcyjnej i społecznej. Badania podkreślają również znaczenie zrozumienia percepcji sensorycznej zwierząt w kontekście zarządzania populacjami, ochrony siedlisk i planowania działań ekologicznych. Możliwość obserwacji interakcji między różnymi ścieżkami komunikacji – wizualnej, zapachowej i dźwiękowej – może również pomóc w lepszym rozumieniu dynamiki społecznej w grupach jeleni oraz mechanizmów selekcji seksualnej.

KOMENTARZE