Olbrzymie równonogi z rodzaju Bathynomus mogą osiągnąć długość średnio 30 cm (największy miał 76 cm długości!) i ważyć średnio 1,5 kg! Przypominają stonogę – mają grzbietowo-brzusznie spłaszczone ciało, przykryte masywnym pancerzem. Pancerz pierwszego segmentu tułowia złączony jest z pancerzem głowy. Na głowie występują narządy zmysłów – para złożonych oczu i dwie pary czułków. Posiada siedem par odnóży tułowiowych (parapodiów), z czego pierwsze dwie przekształcone są w szczękonóża, służące jako część aparatu gębowego. Pięć par odnóży odwłokowych (pleopodiów) służy do wymiany gazowej. Ten gatunek równonoga znany jest w Wietnamie pod nazwą bọ biển (inaczej morskie pluskwy). Gigantyczne Bathynomus do 2017 r. sprzedawano jako produkt uboczny połowów po niskich cenach, ale w ostatnich latach te niezwykłe owoce morza stały się luksusowym pożywieniem w Wietnamie, a niektórzy twierdzą, że ich smak jest lepszy niż mięso homara. Ich rosnąca popularność doprowadziła do sprzedaży żywych okazów na rynkach w Hanoi, Ho Chi Minh i Đà Nẵng, a także online.
Po raz pierwszy ten gatunek znaleziono w głębinach Morza Południowochińskiego i obdarzono mroczną nazwą Bathynomus vaderi. Dodatek „vaderi” to oczywista inspiracja Darthem Vaderem z Gwiezdnych Wojen, ponieważ głowa skorupiaka przypomina charakterystyczny i kultowy hełm Lorda Sithów. Gatunek ten, odnaleziony w pobliżu Wysp Spratly, prawdopodobnie zamieszkuje także inne części Morza Południowochińskiego, ale potwierdzenie tej hipotezy wyjaśnią dalsze badania na obszarze tych wód. Historia odkrycia B. vaderi rozpoczęła się w marcu 2022 r., kiedy to naukowcy z Uniwersytetu w Hanoi pozyskali cztery gigantyczne okazy równonogów z Quy Nhơn City. Dwa z nich wysłano do Petera Ng zajmującego się fauną głębinową Azji w Lee Kong Chian Natural History Museum w Singapurze. Peter zaprosił do współpracy Conni M. Sidabaloka z Narodowej Agencji Badań i Innowacji w Indonezji oraz Nguyena Thanh Son z Wietnamskiego Uniwersytetu Narodowego, który jest tam rezydentem – badaczem skorupiaków. W 2023 r., po roku analiz, naukowcy ogłosili, że jest to nowy gatunek.
Odkrycie podkreśla znaczenie tajemnic głębinowych ekosystemów morskich, szczególnie w Azji Południowo-Wschodniej. Naukowcy zwrócili uwagę, że gatunek o takiej wielkości był nieznany przez długi okres czasu, co przypomina, jak wiele głębin mórz i oceanów pozostaje wciąż nieznanych. Odkrycie stawonoga nastąpiło tuż po odnalezieniu Bathynomus raksasa, innego gatunku tego samego rodzaju, u wybrzeży Indonezji. Jak opisano w badaniu z 2020 r., gatunek B. raksasa został zaobserwowany podczas wyprawy South Java Deep Sea Biodiversity Expedition. Naukowcy wyłowili dwa okazy, samca i samicę, z głębokości od 950 do 1216 m u południowego wybrzeża Jawy. Charakterystyczne cechy, w tym unikalny kształt głowy, segmentowany odwłok i obecność na nim 11-13 kolców, potwierdziły, że jest to nowy gatunek. Ponieważ głębiny morskie są coraz częściej wykorzystywane do połowów, wydobycia ropy, gazu i minerałów, zrozumienie ich bioróżnorodności jest ważniejsze niż kiedykolwiek. Zrównoważone praktyki połowowe dla gatunków, takich jak Bathynomus vaderi, są niezbędne, jeśli ludzkość będzie zapuszczać się dalej w te w dużej mierze niezbadane wody. To odkrycie służy za przypomnienie zarówno o kruchości, jak i bogactwie życia pod falami, wzywając do większej eksploracji i ochrony naszych wodnych i podwodnych granic.
KOMENTARZE