Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Od butelki PET do leku stosowanego w chorobie Parkinsona
Od butelki PET do leku stosowanego w chorobie Parkinsona

Odpady z politereftalanu etylenu (PET) coraz częściej trafiają do badań jako surowiec chemiczny, a nie tylko problem materiałowy. W pracy opublikowanej 16 marca 2026 r. w Nature Sustainability zespół z University of Edinburgh przedstawił proces, w którym kwas tereftalowy uzyskany z PET zasila biosyntezę lewodopy w zmodyfikowanych komórkach Escherichia coli. Badanie pokazuje, że monomer pochodzący z odpadu może zostać wykorzystany do wytworzenia związku o ustalonym znaczeniu terapeutycznym.

 

Lewodopa to dobrze poznana cząsteczka aromatyczna, a zarazem lek używany w terapii symptomów choroby Parkinsona. Według WHO liczba osób żyjących z tą chorobą przekroczyła 8,5 mln już w 2019 r., a lewodopa z karbidopą pozostaje najczęściej stosowanym lekiem redukującym objawy. Dla autorów publikacji była to więc cząsteczka o wyraźnym znaczeniu medycznym, a zarazem dobry model do sprawdzenia, czy odpad z tworzywa może zasilać syntezę związku farmaceutycznego.

Autorzy zaprojektowali w E. coli czteroetapowy szlak biosyntezy kodowany przez siedem genów. Kwas tereftalowy, uzyskany z PET, przekształcano najpierw do protokatechuanu przy udziale kompleksu dioksygenazy tereftalanowej i sprzężonej dehydrogenazy z Comamonas sp. Następnie powstawał katechol z udziałem AroY i układu odtwarzającego kofaktor prFMN. Ostatnia reakcja, katalizowana przez zależną od PLP liazę tyrozyno-fenolową z Fusobacterium nucleatum, prowadziła do powstania lewodopy z katecholu, pirogronianu i amoniaku. Proces przebiegał w łagodnych warunkach wodnych, przy pH 7–8. Najwięcej pracy wymagały dwa zagadnienia – pobieranie substratu przez komórkę oraz wpływ związków pośrednich na dalszy bieg reakcji. Zespół zwiększył transport kwasu tereftalowego do wnętrza bakterii przez wprowadzenie heterologicznego transportera, a część przemian rozdzielił pomiędzy dwa szczepy E. coli. Taka organizacja procesu poprawiła przepływ metabolitów i pozwoliła uzyskać wyższe stężenia produktu końcowego.

Działanie procesu sprawdzono zarówno na materiałach modelowych, jak i rzeczywistych odpadach PET. W pracy pojawiają się dane dla odpadu przemysłowego oraz pojedynczej butelki. W najlepiej dopracowanym wariancie uzyskano 5,0 g/l lewodopy, a produkt wydzielono następnie w skali preparatywnej. To ważny element eksperymentu, który pokazuje możliwość realnego otrzymania substancji farmaceutycznej z materiału pochodzącego z odpadu tworzywowego. Ciekawe jest także to, że aromatyczny szkielet węglowy obecny w monomerze PET zostaje zachowany i przeprowadzony przez kolejne etapy biosyntezy aż do cząsteczki końcowej. Dzięki temu węgiel zawarty w odpadowym tworzywie trafia do związku leczniczego bez pełnej degradacji do prostych metabolitów. Autorzy piszą równocześnie jasno, że proces ma charakter demonstracyjny i stanowi jeden z elementów szerszego zestawu metod tzw. bioupcyklingu. Badanie rozwija wcześniejszy kierunek prac tego samego zespołu. W 2025 r. autorzy opisali w „Nature Chemistry” wykorzystanie pochodnych PET do syntezy paracetamolu. Nowa publikacja prowadzi ten temat dalej i pokazuje syntezę lewodopy z użyciem substratu pochodzącego z odpadowego PET oraz zmodyfikowanych bakterii.

Źródła

1. Royer B, Era Y, Valenzuela-Ortega M, Thorpe TW, Trotter CL, Clouston K, et al. Microbial upcycling of plastic waste to levodopa. Nature Sustainability. 2026. doi:10.1038/s41893-026-01785-z.

2. Johnson NW, Valenzuela-Ortega M, Thorpe TW, Era Y, Kjeldsen A, Mulholland K, et al. A biocompatible Lossen rearrangement in Escherichia coli. Nat Chem. 2025;17:1020–1026. doi:10.1038/s41557-025-01845-5.

3. World Health Organization. Parkinson disease. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/parkinson-disease (dostęp: 07.04.2026 r.).

Fot. https://unsplash.com/photos/white-medication-capsules-rRBtKW_aw_U

KOMENTARZE
news

<Kwiecień 2026>

pnwtśrczptsbnd
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
19
24
OPTIMIZE & INNOVATE 2026
2026-04-24 do 2026-04-24
26
27
30
Ergonomia pipetowania
2026-04-30 do 2026-04-30
1
2
3
Newsletter