Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Historia puławskiego wytwórcy leków weterynaryjnych – Biowet
Historia puławskiego wytwórcy leków weterynaryjnych – Biowet

Biowet Puławy Sp. z o.o. jest nowoczesną wytwórnią leków weterynaryjnych. W polskim przemyśle farmaceutycznym działa nieprzerwanie od 1920 r. Produkty wytwarzane przez Biowet przyczyniły się w znacznym stopniu do ograniczenia, zwalczania i kontroli wielu groźnych chorób zwierząt, takich jak: księgosusz, wścieklizna, bruceloza, gruźlica bydła, klasyczny pomór świń, rzekomy pomór drobiu, paramyksowiroza gołębi i warroza pszczół. Wysoką jakość wytwarzanych produktów potwierdzają posiadane certyfikaty GMP, wydane przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, dla produktów immunologicznych, sterylnych i niesterylnych. Oferowane produkty są odpowiedniej jakości, skuteczne oraz bezpieczne. Najważniejszym sprawdzianem prowadzonej działalności Spółki, jest to, jak oceniają ją odbiorcy. Krąg partnerów handlowych stale poszerza się i do odbiorców krajowych dołączyły firmy zagraniczne. Aby lepiej zrozumieć, jak Spółka doszła do obecnego etapu, sięgnijmy do historii i cofnijmy się nawet o 100 lat.

 

Szczepionki dla zwierząt

Potrzeba stosowania szczepionek u zwierząt pojawiła się wraz z początkiem zorganizowanej hodowli zwierząt przez człowieka. W minionych wiekach występowanie epizootii wiązało się głównie z wojnami i przemieszczaniem się wojsk, które pędziły stada bydła dla zabezpieczenia własnych potrzeb. Bydło w tych czasach hodowano dla uprawy ziemi, produkcji nawozu i zaspokojenia potrzeb żywnościowych całych rodzin. Występowanie epizootii zagrażało więc nie tylko samej hodowli, lecz również dobru ludności, gospodarki i powstającego państwa.

Z pomocą hodowcom w ochronie zdrowia zwierząt przyszły ówczesne władze, powierzając zadanie opracowania biopreparatów wykwalifikowanej kadrze, posiadającej już odpowiednią wiedzę i doświadczenie. Tradycje puławskiej weterynarii sięgają roku 1862, gdy Puławy stały się siedzibą polskiej uczelni pod nazwą Instytutu Politechnicznego Rolniczo-Leśnego, w którego strukturze znajdowały się nauki weterynaryjne. Po I wojnie światowej, w wyniku zmian polityczno-terytorialnych i odzyskania przez Polskę niepodległości, w Puławach w budynkach Osady Pałacowej powstał Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego. Weterynaria reprezentowana w nim była przez Dział Higieny i Lecznictwa Zwierząt z Zakładem Kultury Szczepionek Ochronnych. Pierwszym dyrektorem Instytutu został prof. chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego – Leon Marchlewski, a kierownikiem Zakładu Kultury Szczepionek Ochronnych – lek. wet. Feliks Jaroszyński.

 

Epizootia księgosuszu w Polsce w latach 1920-1922

Początki produkcji leków w Puławach – Michałówce sięgają 1920 r., kiedy na terenach odradzającego się państwa polskiego pojawił się księgosusz – wysoce zakaźna, zwalczana z urzędu choroba wirusowa wywołana przez Rinderpest virus, który prowadzi do śmierci ponad 90% zakażonych zwierząt. Wirus księgosuszu uszkadza komórki układu limfatycznego oraz nabłonek przewodu pokarmowego, dróg oddechowych, rodnych i gruczołów zewnątrzwydzielniczych (gruczoły łzowe, śluzowe, ślinianki). Zwierzęta padają w ciągu kilku dni od zakażenia z powodu posocznicy i odwodnienia spowodowanego zmianami martwiczymi i krwotocznymi nabłonka przewodu pokarmowego. Z powodu epizootii księgosuszu (pomoru bydła) w Polsce w ciągu trzech miesięcy pierwszej połowy 1920 r. padło ponad 40 tys. sztuk bydła.

 

Działalność władz państwowych mająca na celu zatrzymanie księgosuszu

W tych trudnych warunkach władze Polski były zmuszone do postawienia tamy rozprzestrzeniania się księgosuszu na Polskę i Europę. Szalejąca zaraza budziła zaniepokojenie krajów zachodnich nie tylko z powodu olbrzymiej skali infekcji, ale też sposobu podjętej walki. Zalecano tam bezwzględne wybicie stad bydła. Ówczesny Minister Rolnictwa, Juliusz Poniatowski, wbrew protestom, zadecydował, że Polska weźmie na siebie ryzyko stosowania metody szczepień ze względu na konieczność ochrony przed wybiciem setek tysięcy sztuk bydła.

Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 września 1920 r. utworzono funkcję Naczelnego Komisarza do walki z księgosuszem. Komisarzem został Jan Kiszkiel, którego później zastąpił Kazimierz Zagrodzki. Uchwalono szereg aktów prawnych, z których istotne znaczenie miało rozporządzenie Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych z dnia 29 września 1920 r. Tym rozporządzeniem ustanowiono strefę rozgraniczającą wschodnią część kraju będącą siedliskiem księgosuszu od części zachodniej oraz wprowadzono szereg regulacji prawnych obowiązujących w tych strefach.

 

Organizacja wytwórni księgosuszowej

Juliusz Poniatowski, specjalnym reskryptem z dnia 19 października 1920 r., powierzył założenie wytwórni surowicy antyksięgosuszowej Państwowemu Instytutowi Naukowemu Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach z ówczesnym dyrektorem prof. Leonem Marchlewskim. Osobą odpowiedzialną za uruchomienie wytwórni został najbliższy współpracownik Marchlewskiego lek. wet. Feliks Jaroszyński. Pełnił on funkcję Kierownika Wydziału Serologicznego Instytutu. Ten wybitny serolog miał duże doświadczenie w walce z księgosuszem – jeszcze przed I wojną światową organizował podobne stacje w Żurnabadzie na Kaukazie oraz Czycie na Syberii. Niezwłocznie rozpoczęto organizowanie wytwórni preparatów przeciwksięgosuszowych w Puławach – Michałówce. Obejmowała ona teren 8 ha, 5 km od Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Zaadaptowano istniejące budynki na dział zakaźny, pracownię serologiczną, oddział szczepień i pomieszczenia administracyjne. Wybudowano m.in. 3 nowe obory (90 x 10 m) dla 300 hiperimmunizowanych wołów oraz dodatkowe budynki gospodarcze, kuchnię i pomieszczenia dla obsługi oraz budynek mieszkalny dla personelu naukowego. Dzięki zaangażowaniu zespołu budowę ukończono w trzy miesiące. Jak pisze prof. Leon Marchlewski, bywały dni, kiedy przy powstawaniu wytwórni pracowało „160 siekier”. Równolegle z budową wytwórni Feliks Jaroszyński, wizytując tereny epizootii, sprowadzał bydło po przechorowaniu księgosuszu (ozdrowieńcy) oraz bydło, które mogło być wykorzystane do immunizacji i pozyskiwania szczepionki. Zwierzęta i pasze były dostarczane na wyłączoną z normalnego ruchu kolejowego stację w Puławach i z zachowaniem specjalnych reguł ostrożności transportowane do Michałówki. Dołożono wszelkich starań, aby ograniczyć możliwość wydostania się patogenu poza obręb wytwórni. Teren wytwórni był niedostępny dla osób postronnych, a osoby tam pracujące miały ograniczony kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Personel pomocniczy nie opuszczał stacji bez przepustki. Wytwórnia była podzielona na strefy.

W dziale zakaźnym, oddzielonym wysokim parkanem, umieszczano bydło w trakcie zabiegów. Obsługa tego bydła nie miała kontaktów z resztą inwentarza. Teren wytwórni był ogrodzony 3-metrowym płotem z drutu kolczastego i strzeżony przez 13-osobowy oddział policji skoszarowanej wewnątrz wytwórni.

 

Wytwarzanie preparatów przeciwksięgosuszowych

Dla uzyskania puli wirusa księgosuszu zdrowe zwierzęta były zakażane krwią chorych. Pierwszą próbkę krwi zakażonej wirusem, pobranej od chorego zwierzęcia z okolic Siedlec, dostarczono do Puław 10 grudnia 1920 r. Jej podanie wywoływało u bydła objawy intensywnego zakażenia w 8. dobie. Wtedy zwierzę skrwawiano do wyjałowionych naczyń szklanych, a uzyskaną krew poddawano procesowi ręcznego odwłókniania. Mięso skrwawionych zwierząt wykorzystywano w żywieniu personelu wytwórni, co obecnie budzi niedowierzanie.

Odwłóknioną krew zawierającą Rinderpest virus podawano uodpornionemu bydłu (które przechorowało lub było immunizowane metodą kombinowaną) w formie iniekcji podskórnej trzykrotnie co 10 dni w pierwszej i drugiej dawce po 2000 ml i ostatnie podanie 3000 ml. Zdaniem autorów takie postępowanie potęgowało efektywność surowicy antyksięgosuszowej. Hiperimmunizacja była prowadzona w dedykowanej strefie wytwórni. Po 34 dniach krew hiperimmunizowanych zwierząt pobierano z żyły szyjnej. Każdą partię uzyskanej surowicy antyksięgosuszowej badano pod kątem efektywności i bezpieczeństwa.

Pierwszą partię surowicy antyksięgosuszowej wysłano w teren 6 marca 1921 r. W walce z księgosuszem stosowano dwa rodzaje preparatów. Na terenach odległych od ognisk choroby stosowano uodparnianie bierne surowicą, podając dawkę 20-25 ml na 100 kg masy ciała. Preparat ten chronił przed zakażeniem, lecz nie wywoływał długotrwałej odporności. Na terenach przygranicznych przeprowadzano szczepienia kombinowane, podając jednocześnie surowicę uzyskaną w Wytwórni w Puławach oraz krew pobraną bezpośrednio od zwierząt znajdujących się na terenach występowania epizootii będących w stadium wiremii. Stosowanie szczepień kombinowanych długotrwale uodparniających wiązało się z ryzykiem występowania powikłań, które czasami kończyły się śmiercią zwierzęcia (maksymalnie do 1,5%). Jednak niezależnie od szczepień powstawały pojedyncze ogniska choroby, które zwalczano, wybijając zwierzęta. Immunizację pod kierunkiem dr. Jaroszyńskiego prowadził zespół lek. wet.: Piotr Andrijewski, Józef Cegłowski, Władysław Walkiewicz, Leon Bezuhły oraz lekarze z innych państw (łącznie 92 osoby). W zwalczanie księgosuszu na terenie kraju zaangażowanych było blisko 300 lekarzy weterynarii, ok. 300 felczerów oraz ponad 200 studentów weterynarii.

Informacje o skuteczności wyprodukowanej w okolicy Puław szczepionki szybko upowszechniły się na świecie. Już w 1921 r. zapotrzebowanie na szczepionkę zgłosiły Niemcy i Argentyna, a Rosja wyraziła chęć nabycia każdej jej ilości. Zdobyte doświadczenia i osiągnięte wyniki w puławskiej wytwórni zostały udostępnione rządom innych państw. W 1921 r. wyprodukowano 8 484,5 l, a do kwietnia 1922 r. – 6 980,5 l. Wiosną 1922 r. na ziemiach polskich zaraza wygasła. Produkcja preparatów została wstrzymana. Na terenie, gdzie rodziła się polska tradycja produkcji biopreparatów weterynaryjnych, dziś funkcjonuje nieprzerwanie od 1920 r. wytwórnia leków weterynaryjnych, a Biowet Puławy jest jej kontynuatorem. Leśniczówka, która była centralnym punktem wytwórni preparatów przeciwksięgosuszowych, znajduje się na jej terenie.

 

Powołanie PZPB Biowet w Puławach

W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na leki weterynaryjne, na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 31 grudnia 1951 r., utworzono samodzielne zakłady produkcji leków weterynaryjnych, m.in. Puławskie Zakłady Przemysłu Bioweterynaryjnego Biowet. Do dyspozycji nowo utworzonego zakładu przekazano część pomieszczeń w gmachu głównym Państwowego Instytutu Weterynaryjnego, a także kompleks budynków z wytwórnią przeciwksięgosuszową w Michałówce. Nowe realia gospodarcze, wyróżniające się m.in. samodzielnym bytem, nie były wcale łatwe. Przygotowano perspektywiczną strategię zakładu z uwzględnieniem najważniejszych tematów. Powołano nowe komórki organizacyjne wspomagające zarządzanie i zapewniające rozwój całej, szeroko pojętej strefy produkcyjnej. Przyjęto bardzo ambitny plan inwestycyjny i wybudowano nowe budynki produkcyjne. Zainteresowanie Zakładu skupiało się głównie na szczepionkach i preparatach diagnostycznych, produktach sulfonamidowych i znieczulających.

 

Powołanie spółki Biowet Puławy

Przemiany ustrojowe w Polsce doprowadziły do zupełnie nowej sytuacji polityczno-gospodarczej. Analizując zachodzące zmiany, podjęto działania zmierzające do prywatyzacji PZPB Biowet Puławy. W listopadzie 1995 r., po licznych dyskusjach, konsultacjach i zebraniach z załogą, Rada Pracownicza podjęła uchwałę o prywatyzacji przedsiębiorstwa w formie spółki pracowniczej. Umowę Sp. z o.o. podpisano 29 grudnia 1995 r. Proces prywatyzacji zakończył się w kwietniu 1997 r. Wówczas wszyscy pracownicy stali się udziałowcami i jednocześnie właścicielami przedsiębiorstwa.

7 października 2003 r. oddano do użytku nowy wydział produkcji preparatów iniekcyjnych – kompleks pomieszczeń czystych z systemem śluz, zaopatrywanych w filtrowane powietrze za pomocą instalacji klimatyzacyjno-wentylacyjnej, zapewniających odpowiedni gradient ciśnień między pomieszczeniami. Aseptyczne etapy procesu odbywają się w clean roomach klasy A/B.

Wydział wyposażony jest w instalacje procesowe oraz nowoczesne urządzenia technologiczne wykonane w standardzie GMP. W 2008 r. został uruchomiony nowy Wydział Biologii, zajmujący się wytwarzaniem produktów immunologicznych – szczepionek i wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro. Budynek wyposażony jest w wysokiej klasy pomieszczenia czyste z systemem śluz osobowych i towarowych wraz z instalacją klimatyzacyjno-wentylacyjną, zapewniającą odpowiedni nawiew filtrowanego powietrza i barierę ciśnieniową. Wytwarzanie produktów zgodnie ze standardami GMP zapewniają nowoczesne urządzenia i instalacje pomocnicze. Prace z żywymi drobnoustrojami odbywają się w wydzielonych modułach do wytwarzania antygenów (moduł bakteryjny i mykologiczny) pod nawiewem laminarnym w klasie A i w otoczeniu klasy B. Jakość produktów gwarantuje również praca Działu Kontroli Jakości, który dysponuje laboratoriami wyposażonymi w nowoczesne urządzenia oraz doświadczoną kadrą, co zapewnia wysokie standardy analiz. Ustawiczny rozwój tego działu zaowocował otwarciem nowoczesnej zwierzętarni ze strefami zakaźnymi BSL II i BSL III do prowadzenia badań na zwierzętach laboratoryjnych. 

 

Autorzy:
lek. wet. Edmund Giedrojć
mgr inż. Liliana Bezpalko
Biowet Puławy

 

 

 

KOMENTARZE
news

<Sierpień 2020>

pnwtśrczptsbnd
27
28
29
30
31
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
1
2
4
5
6
Newsletter