Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Potencjalny mechanizm incydentów zatorowo-zakrzepowych po szczepieniu AstraZeneca

Po zatwierdzeniu do stosowania szczepionki wektorowej AstraZeneca przeciw COVID-19 świat obiegły informacje o incydentach zatorowo-zakrzepowych występujących po przyjęciu pierwszej dawki szczepienia. Ze względu na niezwykłą rzadkość występowania (ok. 1 na 100 tys. przypadków) Europejska Agencja Leków początkowo nie wiązała ich z faktem podania szczepionki. Pojawiające się ostatnio doniesienia naukowe potwierdzają jednak możliwą korelację. Choć nie znany jest czynnik wywołujący, mechanizm incydentów jest bardzo podobny do tego, który występuje przy małopłytkowości poheparynowej.

 

Choć heparyna jest lekiem przeciwzakrzepowym, w stanach patologicznych może paradoksalnie prowadzić do tworzenia mikrocząsteczek zakrzepowych i występowania powikłań zatorowo-zakrzepowych. Mechanizm polega na łączeniu się cząsteczek anionowej heparyny (zarówno niefrakcjonowanej, jak i drobnocząsteczkowej) z kationowym czynnikiem płytkowym 4 (PF4). Przeciwko temu kompleksowi wytworzone zostają przeciwciała IgG, które za pomocą fragmentu Fc wiążą dodatkowo płytki krwi. Dochodzi w ten sposób do aktywacji płytek i ich wzmożonej agregacji. Tworzące się mikrozakrzepy są usuwane z krwiobiegu, co skutkuje małopłytkowością (trombocytopenią) poheparynową – HIT (ang. heparin induced thrombocytopenia). W przebiegu choroby dochodzi również do uszkodzenia śródbłonka naczyń krwionośnych i wzrostu gotowości zakrzepowej. Skutkiem mogą być powikłania zatorowo-zakrzepowe, takie jak: zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zatory w kończynach.

W badaniu nielicznych incydentów zatorowo-zakrzepowych u osób, które przyjęły pierwszą dawkę szczepionki AstraZeneca (Vaxzevria), zidentyfikowano podobny mechanizm, czyli immunologiczną zakrzepicę z małopłytkowością zależną od czynnika PF4. W przypadku tych osób czynnikiem sprawczym nie była jednak heparyna, bowiem wykluczono jej wcześniejsze stosowanie. Na łamach prestiżowego czasopisma „New England Journal of Medicine” opublikowano do tej pory trzy niezależne badania z udziałem łącznie kilkudziesięciu pacjentów z Niemiec, Austrii, Norwegii i Wielkiej Brytanii, które udowadniają zachodzenie opisanego wyżej mechanizmu in vitro. Obecność przeciwciał anty-PF4 w surowicy badano głównie metodą ELISA. Podobnie jak w przypadku HIT aktywacja płytek zostaje zniesiona przy zastosowaniu nadmiaru heparyny. Badacze opisują swoje obserwacje jako VITT (ang. vaccine induced immune thrombotic thrombocytopenia) lub VIPIT (ang. vaccine-induced prothrombotic immune thrombocytopenia), czyli immunologiczną małopłytkowość poszczepienną. Jak dotąd jednak nie zidentyfikowano czynnika wiążącego PF4 i nie określono, który składnik szczepionki bądź który element reakcji organizmu mógłby wywołać powstawanie „patologicznych” przeciwciał. Nie wiadomo również, czy wiążą one jedynie PF4.

Warto mieć na uwadze, że ryzyko małopłytkowości i choroby zatorowo-zakrzepowej po zaszczepieniu nie jest większe niż ogólne ryzyko populacyjne. U niemal wszystkich zdrowych dorosłych istnieje rezerwuar limfocytów B specyficznych wobec kompleksów PF4-heparyna, jednak za sprawą immunologicznych mechanizmów regulatorowych nie dochodzi do produkcji przeciwciał. U 5-7% dawców krwi wykrywa się przeciwciała anty-PF4-heparyna na niewysokim poziomie. Stany podobne do HIT mogą wywoływać także niektóre inne leki polianionowe. Europejska Agencja Leków zaleca stosowanie szczepionki AstraZeneca, ponieważ korzyści z niej płynące przewyższają ryzyko tych niezwykle rzadkich powikłań.

KOMENTARZE
news

<Czerwiec 2021>

pnwtśrczptsbnd
1
3
5
6
9
Packaging [R]evolution
2021-06-09 do 2021-06-09
10
11
12
13
15
16
VIII KONGRES POLSKA CHEMIA 2021
2021-06-16 do 2021-06-16
EUROBIOTECH Online 2021
2021-06-16 do 2021-06-16
17
Beauty Innovations 2021 ONLINE
2021-06-17 do 2021-06-18
19
GENialne terapie
2021-06-19 do 2021-06-19
20
LNE ONE DAY
2021-06-20 do 2021-06-20
21
22
23
25
26
27
29
Korzyści z automatycznego ważenia
2021-06-29 do 2021-06-30
PHARM Connect Congress 2021
2021-06-29 do 2021-06-30
30
1
3
4
Newsletter