Biotechnologia.pl
łączymy wszystkie strony biobiznesu
Witamina D - optymalne wsparcie zdrowia
Redakcja _, 06.10.2017 , Tagi: suplementacja, witamina D
Witamina D - optymalne wsparcie zdrowia
Witamina D jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za prawidłową gospodarkę wapniowo-fosforanową. Reguluje pracę ok. 2000 genów odpowiedzialnych za funkcjonowanie tysięcy szlaków metabolicznych związanych ze zdrowiem człowieka. Obecnie wiadomo, iż witamina D wywiera wieloczynnikowe działanie na różne narządy i tkanki, a jej niedobory wpływają na przebieg funkcjonowania całego organizmu.

 

 

Optymalna ilość witaminy D w organizmie jest ważna na każdym etapie, od życia płodowego, przez dzieciństwo i dojrzewanie, aż po starość. Witamina D jest produkowana w skórze pod wpływem promieni UVB. Jednak w Polsce, od września do kwietnia, ze względu na kąt padania promieni słonecznych synteza skórna witaminy D nie jest wystarczająca nawet w dni bezchmurne. Dlatego w tych miesiącach konieczne jest uzupełnianie jej poziomu w organizmie.

Witamina D jest syntezowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB. Jej wszechstronny, korzystny wpływ na funkcjonowanie organizmu został udowodniony w wielu badaniach naukowych. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego (o 49% mniej infekcji u dzieci i dorosłych dzięki codziennej suplementacji witaminą D3 [1]), przyczynia się do utrzymania zdrowych kości [2] i zębów, wspomaga prawidłowe funkcjonowanie mięśni. [3]

 

Znaczenie witaminy D

Szybkie tempo życia, codzienne obowiązki, stres, zła dieta – to tylko niektóre z przyczyn wielu chorób cywilizacyjnych. Coraz więcej lekarzy dostrzega jak ważną rolę w ich zapobieganiu odgrywa witamina D i jej odpowiedni poziom w organizmie. – Korzyści zdrowotne wynikające z odpowiedniego poziomu witaminy D w organizmie nie dotyczą tylko zdrowia kości, ale również obniżają ryzyko wielu chorób – podkreśla prof. Michael F. Holick z Boston University Medical Center (USA). – Wśród nich znajdują się choroby zakaźne, np. grypa i gruźlica; choroby autoimmunologiczne - cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Crohna; choroby układu sercowo-naczyniowego – nadciśnienie, miażdżyca, zawał, udar; ale również cukrzyca typu 2 oraz zaburzenia neuropoznawcze związane z depresją, chorobą Alzheimera i schizofrenią – wymienia prof. Holick. Niestety, jak pokazują badania, blisko 90% Polaków cierpi na niedobór witaminy D [4]. Wynika to przede wszystkim ze stylu życia, w tym niewystarczającej ekspozycji na słońce, ale również z uwarunkowań geograficznych naszego kraju (ze względu na kąt padania promieni słonecznych, od września do kwietnia synteza skórna nie jest zapewniona, nawet w dni słoneczne).

– Również uzupełnienie niedoborów za pomocą diety jest bardzo trudne. Aby pozyskać 2000 IU/dobę należałoby zjeść codziennie setki gramów tłustych ryb, dziesiątki żółtek jaj lub wypić setki szklanej mleka. Takie postępowanie nie dość, że jest niemożliwe to może być wręcz niezdrowe – mówi dr hab. n. med., prof. nadzw. Paweł Płudowski z Zakładu Biochemii, Radioimmunologii i Medycyny Doświadczalnej Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie.

Większość narządów, tkanek i komórek organizmu ludzkiego posiada receptor dla witaminy D, która reguluje pracę ok. 2000 genów odpowiedzialnych za funkcjonowanie tysięcy szlaków metabolicznych związanych ze zdrowiem człowieka. Biorąc pod uwagę wszechstronność korzyści płynących z optymalnego poziomu witaminy D w organizmie, suplementacja jest prostym sposobem na zadbanie o zdrowie całej rodziny.

Dlatego opracowane przez Zespół Międzynarodowych Ekspertów i Lekarzy „Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej” zalecają wszystkim dzieciom i dorosłym codzienną suplementację witaminą D w okresie od września do kwietnia [5]. Co ważne, suplementacja jest zalecana nie tylko osobom z niskim poziomem witaminy D, ale również osobom, u których stężenie witaminy D w wyniku syntezy skórnej w miesiącach letnich osiągnęło poziom optymalny. Należy jednak pamiętać, że o ile w przypadku osoby zdrowej suplementacja nie wymaga oznaczenia poziomu witaminy D w organizmie ani kontroli lekarskiej, o tyle w przypadku osoby z jej niskim poziomem konieczna jest konsultacja z lekarzem.

 

Jakie ilości witaminy D w suplementacji rekomendują eksperci?

W zależności od wieku i indywidualnych potrzeb osoby, zalecane ilości mogą się różnić. Rekomendowane dzienne ilości witaminy D w suplementacji od września do kwietnia kształtują się następująco:

 

Zdrowe dziecko: od ciąży do nastolatka

– Niski poziom witaminy D jest powszechnie kojarzony z krzywicą u dzieci. Dane naukowe wskazują, że korzystny wpływ witaminy D to nie tylko prawidłowy rozwój układu szkieletowego [6], ale również zmniejszone ryzyko rozwoju infekcji [7], astmy [8] czy cukrzycy typu 1 [9]. Niestety problem niedoboru witaminy D jest nadal aktualny u kobiet ciężarnych pomimo powszechnego stosowania preparatów wielowitaminowych w ciąży. Potomstwo kobiet z niedoborami witaminy D w ciąży, również będzie miało niedobory tego składnika – podkreśla dr n. med. Justyna Czech-Kowalska, zastępca kierownika Kliniki Neonatologii, Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka w Instytucie „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”. – W Polsce ten problem dotyczy ok. 60% noworodków. Na szczęście profilaktyczne podawanie witaminy D noworodkom i małym niemowlętom jest szeroko stosowane. W późniejszych latach życia dziecka to się zmienia. Niestety w codziennej praktyce obserwujemy spadek systematycznego podawania profilaktycznych dawek witaminy D wraz z wiekiem dziecka i to już w 1. roku życia. Według polskich danych preparaty witaminy D otrzymuje około 80% niemowląt w 6. miesiącu życia oraz około 60% niemowląt w 12. miesiącu życia, a już tylko około 30% dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Jest to niepokojące, ponieważ wiemy, że u 80-95% polskich dzieci powyżej 1. roku życia ilość witaminy D dostarczana w posiłkach jest zbyt mała. Średnie spożycie witaminy D u dzieci (niezależnie od wieku) stanowi ok. 10-20% zalecanej podaży – przyznaje dr Czech-Kowalska

 

Sport bez kontuzji

– Sport to zdrowie, jednak przy nieodpowiednim przygotowaniu organizmu do wysiłku fizycznego ta przygoda może szybko skończyć się kontuzją. W ostatnim czasie coraz więcej dorosłych Polaków uprawia sporty. Bez względu na pogodę ulice, parki czy lasy miejskie wypełniają się biegaczami. Coraz częściej niestety słyszymy też o urazach, kontuzjach spowodowanych złym przygotowaniem do uprawiania sportu. Znaczenie witaminy D w utrzymaniu dobrostanu układu mięśniowo-szkieletowego oraz wszechstronne działanie na zdrowie organizmu spowodowały, że stała się ona przedmiotem zainteresowania medycyny sportowej. Pierwsze obserwacje były prowadzone w Rosji i Niemczech już w latach 30. XX wieku – mówi dr Jarosław Krzywański, specjalista medycyny sportowej i chorób wewnętrznych, Centralnego Ośrodka Medycyny Sportowej w Warszawie. – Zaobserwowano pozytywny wpływ światła słonecznego na zdolność wysiłkową sportowców i zmniejszenie bólu towarzyszącego treningom. Dodatkowym spostrzeżeniem było odnotowanie szczytu formy w miesiącach letnich – dodaje. Wyniki badań prowadzonych wśród sportowców wyczynowych potwierdzają wspierającą rolę witaminy D w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, w tym pozytywny wpływ na obniżenie częstości i łagodniejszy przebieg zakażeń dróg oddechowych oraz prewencji urazów sportowych, regeneracji mięśni i na zdolność wysiłkową [10]. Populacja sportowców ma nieco lepsze zaopatrzenie organizmu w witaminę D niż populacja ogólna ze względu na większą ilość czasu spędzaną na słońcu, jednak w miesiącach jesienno-zimowych oraz w grupach trenujących w halach ten problem jest widoczny i wymaga zdecydowanych działań prewencyjnych.

 

Mocne kości u osób starszych

– Osteoporoza to choroba dotykająca coraz więcej kobiet po menopauzie i mężczyzn po 65 roku życia. Zmniejszająca się wraz z wiekiem masa kostna sprawia, że osoby starsze są w znacznie większym stopniu narażone na złamania kości, nawet przy niewielkich urazach. Wśród czynników ryzyka osteoporozy wymienia się między innymi niedobór witaminy D. Suplementacja niedoboru witaminy D, a w przypadku jej znacznych niedoborów leczenie dużymi dawkami pod kontrolą jej poziomu we krwi, są rekomendowane jako pierwszy krok w farmakologicznym leczeniu osteoporozy – wskazuje prof. dr hab. n. med. Ewa Marcinowska-Suchowierska z Kliniki Geriatrii, Chorób Wewnętrznych i Chorób Metabolicznych Kości, CMKP w Warszawie. – Prawidłowy poziom witaminy D nie tylko spowoduje wzmocnienie kości i złagodzi skutki choroby, ale jest też niezbędny dla skutecznej farmakoterapii. Co więcej, poprawia stan mięśni – ich masę i siłę, które ulegają zmniejszeniu wraz ze starzeniem. Dzięki temu obniża się ryzyko upadku i złamań osteoporotycznych – dodaje. Wg Amerykańskiego Towarzystwa Geriatrycznego (rok 2014) osobom zdrowym po 65. r. ż. witaminę D należy podawać nie tylko przez cały rok ale i w zwiększonej ilości tj 4000 IU/d. Podstawą zaleceń jest udokumentowanie, że przy takiej suplementacji 95% osób osiąga stężenie 25(OH)D w krwi powyżej 30 ng/ml, które koreluje ze zmniejszeniem liczby upadków i ich niekorzystnymi następstwami (uszkodzenia ciała, złamania).

Profilaktyka niedoborów witaminy D i zapobieganie rozwojowi osteoporozy jest istotna nie tylko w dojrzałym wieku. Również w trakcie ciąży oraz karmienia piersią kobiety powinny dostarczać odpowiednią ilość witaminy D, gdyż w tym czasie dochodzi u nich do znacznego odwapnienia i osłabienia kości, co w przyszłości może zwiększyć ryzyko zachorowania na osteoporozę.

 

Tarczyca – nowy kierunek badań

– Choroby tarczycy dotyczą około 20% naszego społeczeństwa, głównie kobiet. Ostatnie lata przyniosły informacje o roli witaminy D w autoimmunologicznych chorobach tarczycy, zwłaszcza zmianach zapalnych typu Hashimoto [11]. Niedobór witaminy D3 jest istotnym czynnikiem wpływającym na układ immunologiczny. Wykazano, iż niedobór witaminy D3 sprzyja chorobom autoimmunologicznym. Zaobserwowano zależność pomiędzy stężeniem witaminy D3 a mianem przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (AntyTPO), którego poziom może wskazywać na toczący się proces zapalny tarczycy – mówi prof. dr hab. n. med. Ewa Sewerynek, Kierownik Zakładu Zaburzeń Endokrynnych i Metabolizmu Kostnego, Katedry Endokrynologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. – Biorąc pod uwagę zasadnicze znaczenie peroksydazy tarczycowej w biosyntezie hormonów warto pochylić się nad zagadnieniem zastosowania suplementacji witaminą D jako profilaktyki zmian zapalnych tego gruczołu – dodaje.

 

Optymalne wsparcie zdrowia

Objawy niedoboru witaminy D są mało specyficzne, a spektrum rozległe. Mogą to być: bóle kostno-mięśniowe, utrata apetytu, biegunka, bezsenność, niesmak lub pieczenie w jamie ustnej, ale również częste przeziębienia, przewlekłe zmęczenie lub obniżenie nastroju. Niedobory witaminy D uznano za problem społeczny ze względu na zasięg i niekorzystne następstwa zdrowotne. Odpowiednia suplementacja witaminą D to prosty sposób, który istotnie wpłynie na komfort życia i może w znaczącym stopniu zmniejszyć ryzyko zachorowania na choroby takie jak nowotwory, choroby układu sercowo-naczyniowego, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzycę typu 1 [12]. Warto uświadomić sobie, że ta witamina jest niezwykle ważna nie tylko w okresie dorastania, ale przez całe życie. Dlatego niezależnie od wieku każdy powinien po nią sięgnąć już dziś a jej przyjmowanie na stałe wprowadzić do swojego codziennego rytuału.

--

Materiały pochodzą z konferencji prasowej pt. „Witamina D: optymalne wsparcie zdrowia”, która odbyła się 22 września br. w ramach odbywającej się III edycji Międzynarodowej Konferencji EVIDAS 2017 pt. „Witamina D – Minimum, Maximum, Optimum”.

Źródła

[1] Bergman P, Lindh AU, Björkhem-Bergman L, Lindh JD., Vitamin D and Respiratory Tract Infections: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.British Medical Journal, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23840373, dostęp: 10.09.2017 r.

[2] Viljakainen J Bone Min Res 2009, Fulejhan JCEM 2006, Lehtonen-Veromma AJCN 2002, Coshman AJCN 2008, Sayers Osteoporos Int. 2012,

[3] Fulejhan JCEM 2006

[4] Płudowski P. i wsp. Ocena stanu zaopatrzenia w witaminę D w populacji osób dorosłych w Polsce; Standardy Medyczne/Pediatria 2014 T.11 609-617/

[5] Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz grup ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej 2013r. Standardy medyczne / Pediatria, 2013, 10, 573-578;

[6] Viljakainen J Bone Min Res 2009; Fulejhan JCEM 2006; Lehtonen-Veromma AJCN 2002; Coshman AJCN 2008; Sayers Osteoporos Int. 2012; Soliman, Metabolism 2008

[7] Urashima AJCN 2010; Charan J Pharmacol Pharmacotherapy 2012; Camargo Pediatrics 2012; Marchisio Pediatr`J Inf` Dis 2013

[8] Riverin BD. Vitamin D Supplementation for Childhood Asthma: A Systematic Review and Meta-Analysis. Plos One 2015 Aug 31;10(8).; Martineau AR Vitamin D for the management of asthma. Cochrane Database Syst Rev 2016 Sep 5;9:CD011511.

[9] Hyppönen, Lancet 2001; Zipitis 2008; Dong Nutrients 2013

[10] Close i wsp. 2016, Dahlquist i wsp. 2015, Neal i wsp. 2015, Lanteri i wsp. 2013, Ogan i Pritchett 2013, Cannell i wsp. 2009].

[11] Camurdan i wsp., J Pediatr Endocrinol Metab 25 (2012) 467–470; Tamer i wsp., Thyroid official journal of the American Thyroid Association 21 (2011) 891–896.

[12] Holick MF. Sunlight and vitamin D for bone health and prevention of autoimmune diseases, cancers, and cardiovascular disease. Am J Clin Nutr 2004;80:1678-88

KOMENTARZE
Newsletter